Na ilustracji przedstawiono sposób przeniesienia napędu w motocyklu za pomocą
A. wału Cardana z kołem talerzowym.
B. wału Cardana z przegubami.
C. paska napędowego.
D. łańcucha rolkowego.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz M.45-X-18.06).
Na ilustracji widać przeniesienie napędu za pomocą paska napędowego, dokładniej paska zębatego współpracującego z kołami pasowymi. Charakterystyczne są tu szeroki, czarny pas z widocznymi zębami od strony roboczej oraz duże koło pasowe przy tylnym kole. To nie jest łańcuch, bo nie ma ogniw, rolek ani sworzni, a element roboczy tworzy jednolitą taśmę z uzębieniem. W praktyce takie rozwiązanie spotyka się często w motocyklach typu cruiser, custom albo niektórych motocyklach miejskich. Moim zdaniem jego największą zaletą jest czystość pracy: nie wymaga smarowania jak łańcuch rolkowy, mniej brudzi felgę i wahacz, a do tego pracuje dość cicho. W serwisie i tak trzeba kontrolować naciąg, osiowość tylnego koła, stan zębów paska, pęknięcia, przetarcia oraz uszkodzenia po kamieniach. Dobra praktyka branżowa jest prosta: nie zginać paska na siłę, nie używać agresywnych środków chemicznych i ustawiać naprężenie zgodnie z danymi producenta, a nie na oko. Zbyt mocno napięty pasek obciąża łożyska i wałek zdawczy, a zbyt luźny może przeskakiwać po zębach. To ważny temat w obsłudze układu przeniesienia napędu.
Na rysunku nie pokazano typowego łańcucha rolkowego, mimo że dla wielu osób każdy odkryty napęd przy tylnym kole od razu kojarzy się z łańcuchem. Łańcuch motocyklowy składa się z ogniw, płytek bocznych, rolek i sworzni, a na kole tylnym współpracuje z kołem łańcuchowym o wyraźnych zębach dopasowanych do rolek. Wymaga regularnego czyszczenia, smarowania i kontroli luzu. Tutaj element napędowy ma postać ciągłego pasa z uzębieniem, więc zasada pracy jest inna i obsługa też trochę inna. Nie jest to również wał Cardana z przegubami. Napęd wałem jest zabudowany w obudowie, zwykle biegnie wzdłuż wahacza i przenosi moment obrotowy przez przekładnię kątową. Na zewnątrz nie widać wtedy długiego elastycznego elementu między kołem przednim napędu a tylnym kołem. Podobnie określenie wał Cardana z kołem talerzowym odnosi się do układu z przekładnią główną, gdzie koło talerzowe i zębnik zmieniają kierunek przeniesienia momentu na oś tylnego koła. To rozwiązanie spotyka się w motocyklach turystycznych i cięższych maszynach, ale wizualnie wygląda zupełnie inaczej. Typowy błąd myślowy polega na patrzeniu tylko na położenie napędu przy wahaczu, a nie na budowę elementu roboczego. W diagnostyce trzeba patrzeć na szczegóły: czy są ogniwa, czy jest jednolity pas, czy układ jest zabudowany w obudowie wału. Tutaj te szczegóły jasno wskazują na pasek napędowy.