Przyczyną występowania hałasów lub stuków tylko podczas jazdy na określonym biegu jest uszkodzenie
A. kół zębatych wszystkich biegów.
B. mechanizmu przełączania biegów.
C. kół zębatych danego biegu.
D. ułożyskowania wałka głównego.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2020 (arkusz MG.23-SG-20.06).
Hałas albo stuki pojawiające się tylko na jednym, konkretnym biegu najczęściej wskazują na uszkodzenie kół zębatych właśnie tego przełożenia. W skrzyni biegów każdy bieg ma swoją parę kół zębatych, która przenosi moment obrotowy tylko wtedy, gdy ten bieg jest załączony. Jeżeli zęby są wykruszone, nadmiernie zużyte, mają pitting, ślady zatarcia albo nieprawidłowy luz międzyzębny, to objaw będzie słyszalny głównie podczas pracy tej jednej pary. W praktyce serwisowej taki hałas często nasila się pod obciążeniem, np. przy przyspieszaniu, a może cichnąć po odjęciu gazu. Moim zdaniem to jedna z tych usterek, gdzie dokładny wywiad z kierowcą bardzo pomaga: na którym biegu, przy jakiej prędkości, czy na zimno, czy na ciepło. Dobra praktyka to nie rozbierać od razu całego motocykla na ślepo, tylko najpierw sprawdzić poziom i stan oleju przekładniowego, opiłki na korku magnetycznym, luzy oraz działanie sprzęgła. Jednak gdy stuki są powtarzalne tylko na danym przełożeniu, podejrzenie pada na koła zębate tego biegu, a nie na element wspólny dla całej skrzyni.
Jeżeli hałas występuje wyłącznie podczas jazdy na jednym określonym biegu, to trzeba myśleć o elemencie pracującym tylko w tym zakresie przełożenia. Samo ułożyskowanie wałka głównego zwykle dawałoby objawy bardziej ogólne. Łożysko wałka pracuje niezależnie od wybranego biegu, więc jego zużycie może powodować wycie, buczenie, wibracje albo luz odczuwalny na kilku przełożeniach, często także na luzie lub przy zmianie obciążenia. Oczywiście w diagnostyce nie wolno łożysk ignorować, ale wskazanie jednego biegu zawęża sprawę bardziej precyzyjnie. Uszkodzenie kół zębatych wszystkich biegów też nie pasuje do objawu ograniczonego do jednego przełożenia. Gdyby problem dotyczył wielu par kół, hałas pojawiałby się na różnych biegach, a skrzynia zachowywałaby się ogólnie źle: mogłaby wyć, szarpać, mieć trudności z przenoszeniem momentu i produkować sporo opiłków w oleju. Z kolei mechanizm przełączania biegów, czyli wodziki, bęben wybieraka, zapadki czy widełki, odpowiada głównie za załączanie przełożeń. Jego uszkodzenie częściej objawia się wyskakiwaniem biegu, trudnym wrzucaniem, niepełnym zazębieniem kłów sprzęgających albo blokowaniem zmiany. Typowy błąd myślowy polega tu na tym, że każdy stuk w skrzyni traktuje się jako problem zmiany biegów. A w praktyce trzeba odróżnić hałas podczas załączania od hałasu podczas pracy pod obciążeniem. Jeśli stukanie pojawia się dopiero w czasie jazdy na konkretnym biegu, najbardziej logiczne jest uszkodzenie kół zębatych tego przełożenia.