Przyrząd przedstawiony na ilustracji stosuje się podczas
A. montażu kół motocykla.
B. montażu alternatora.
C. demontażu filtra oleju silnikowego.
D. demontażu łańcucha napędowego.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2020 (arkusz MG.23-SG-20.06).
Na ilustracji widać nasadkę kielichową do filtra oleju, czyli przyrząd używany głównie przy demontażu, a czasem też przy kontrolowanym montażu puszkowego filtra oleju silnikowego. Taki klucz zakłada się na wielokątną, przetłoczoną część obudowy filtra i odkręca grzechotką albo pokrętłem. To jest bardzo praktyczne w motocyklach, gdzie filtr bywa schowany blisko kolektorów wydechowych, ramy albo owiewek i zwykły klucz taśmowy ma za mało miejsca. Z mojego doświadczenia to jedno z tych narzędzi, które oszczędza sporo nerwów, jeśli jest dobrze dobrane do średnicy i liczby krawędzi filtra. Dobra praktyka serwisowa jest taka: przed odkręceniem podstawiamy pojemnik na zużyty olej, czyścimy okolice filtra, a po zdjęciu starego filtra sprawdzamy, czy stara uszczelka nie została na gnieździe. Nową uszczelkę lekko smaruje się świeżym olejem, filtr dokręca zgodnie z instrukcją producenta, często ręką lub określonym momentem, a nie na siłę. To ważne, bo zgnieciony filtr albo uszkodzona uszczelka kończy się wyciekiem oleju i realnym ryzykiem zatarcia silnika.
Przy takim narzędziu łatwo pomylić się, jeśli patrzy się tylko na jego okrągły kształt i nie zwróci uwagi na wnętrze nasadki. Element pokazany na ilustracji ma profil dopasowany do puszkowego filtra oleju, a nie do części alternatora, koła motocykla czy łańcucha napędowego. Przy alternatorze używa się zwykle ściągaczy, blokad wirnika, kluczy dynamometrycznych albo specjalnych nasadek do nakrętek, zależnie od konstrukcji silnika. Sama metalowa miseczka z wielokątnym profilem nie ma tam sensownego punktu zaczepienia. Przy montażu kół motocykla stosuje się klucze do osi, nasadki sześciokątne, stojaki serwisowe, wyważarkę, montażownicę do opon i koniecznie kontrolę momentu dokręcania. Ten przyrząd nie centruje koła, nie ustawia dystansów i nie nadaje się do pracy z osią. Demontaż łańcucha napędowego wymaga rozkuwacza, zakuwarki albo narzędzia do ogniwa zapinającego, bo trzeba działać na sworzeń i płytki ogniwa. Klucz do filtra niczego tam nie wypchnie ani nie rozkuje. Typowy błąd myślowy polega na uznaniu, że każde okrągłe narzędzie warsztatowe może być do elementów obrotowych. W praktyce liczy się geometria styku: ta nasadka obejmuje obudowę filtra oleju i przenosi moment obrotowy bez miażdżenia filtra. Moim zdaniem warto to zapamiętać, bo w serwisie motocyklowym dobór narzędzia do kształtu części jest równie ważny jak sama wiedza, co trzeba odkręcić.