Urządzenie przedstawione na ilustracji stosuje się do kontroli
A. wyważenia statycznego koła.
B. ciśnienia w ogumieniu.
C. wysokości bieżnika opon.
D. wyważenia dynamicznego koła.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2020 (arkusz MG.23-SG-20.06).
Urządzenie z ilustracji służy do kontroli wyważenia statycznego koła, najczęściej motocyklowego. Widać stojak z osią, stożkami centrującymi i podporami, na których koło może się bardzo lekko obracać. Zasada jest prosta: jeżeli koło ma cięższe miejsce, to po swobodnym obrocie właśnie ta część będzie ustawiać się na dole. Mechanik zaznacza wtedy najcięższy punkt i dokleja albo zaciska ciężarki po przeciwnej stronie obręczy, aż koło przestanie samoistnie obracać się w jedną pozycję. Moim zdaniem to jedno z tych narzędzi, które wygląda banalnie, ale wymaga cierpliwości i czucia w rękach. W dobrej praktyce serwisowej przed takim sprawdzeniem należy oczyścić obręcz, usunąć stare ciężarki, sprawdzić stan opony, łożysk koła i prawidłowo wycentrować koło na osi przy pomocy stożków. Wyważenie statyczne jest szczególnie przydatne w motocyklach, bo niewyważone koło może powodować drgania kierownicy, szybsze zużycie opony, pogorszenie komfortu jazdy i mniej pewne prowadzenie przy większej prędkości. Nie kontroluje się tu ciśnienia ani głębokości bieżnika, tylko rozkład masy obracającego się koła względem osi obrotu.
Na zdjęciu nie ma ani manometru, ani głębokościomierza do bieżnika, tylko klasyczny stojak do statycznego wyważania koła. Częsty błąd polega na tym, że ktoś widzi narzędzie warsztatowe związane z kołem i od razu kojarzy je z oponą jako taką, czyli z ciśnieniem albo bieżnikiem. Do kontroli ciśnienia w ogumieniu używa się manometru, najlepiej sprawdzonego i dobranego do zakresu ciśnień stosowanych w motocyklach. Pomiar wykonuje się na zaworze, zwykle przy zimnej oponie, bo temperatura mocno wpływa na wynik. Tutaj nie ma żadnego przyłącza do wentyla, skali ciśnienia ani przewodu powietrza, więc takie zastosowanie odpada. Wysokość bieżnika mierzy się z kolei miernikiem głębokości rowków albo suwmiarką z głębokościomierzem, bez zdejmowania całego koła ze stanowiska wyważającego. To zupełnie inna kontrola, bardziej związana z oceną zużycia opony i dopuszczeniem jej do dalszej eksploatacji. Mylić może też hasło wyważenie dynamiczne koła. Dynamiczne wyważanie wykonuje się na wyważarce, która obraca koło z określoną prędkością i wskazuje niewyważenie w płaszczyznach, zwykle po lewej i prawej stronie obręczy. Taki sprzęt ma napęd, czujniki, panel pomiarowy i program obliczający miejsce oraz masę ciężarków. Stojak z ilustracji działa grawitacyjnie i pozwala wykryć głównie nierównomierny rozkład masy w jednej płaszczyźnie. Z mojego doświadczenia wynika, że w motocyklach takie statyczne wyważenie często daje bardzo dobry efekt, o ile koło jest czyste, łożyska nie stawiają oporu, a ciężarki są solidnie zamocowane.