W tabeli przedstawiono normy emisji hałasu. Który z wyników pomiaru hałasu kwalifikuje motocykl o pojemności 250 cm3 z silnikiem o zapłonie iskrowym do naprawy?
| lp. | Pojazd | Rodzaj silnika | |
|---|---|---|---|
| O zapłonie iskrowym | O zapłonie samoczynnym | ||
| 1 | Motocykl z silnikiem o pojemności skokowej: | ||
| – nieprzekraczającej 125 cm3 | 94 [dB] | - | |
| – większej niż 125 cm3 | 96 [dB] | - | |
| 2 | Samochód osobowy | 93[dB] | 96 [dB] |
| 3 | Pojazd samochodowy o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem samochodu osobowego | 93 [dB] | 102 [dB] |
| 4 | Inny pojazd samochodowy | 98 [dB] | 108 [dB] |
A. 94 dB
B. 93 dB
C. 98 dB
D. 95 dB
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz M.45-X-18.06).
Dla motocykla o pojemności 250 cm³ z silnikiem o zapłonie iskrowym trzeba w tabeli wybrać wiersz: motocykl z silnikiem o pojemności skokowej większej niż 125 cm³. Dopuszczalna wartość emisji hałasu wynosi tam 96 dB. Wynik 98 dB przekracza tę normę, więc taki motocykl kwalifikuje się do naprawy albo przynajmniej do dokładnej diagnostyki układu wydechowego. W praktyce warsztatowej nie patrzy się tylko na to, że motocykl głośno brzmi, ale porównuje się pomiar z wartością graniczną podaną w przepisach lub dokumentacji homologacyjnej. Moim zdaniem to ważne, bo 2 dB różnicy wygląda niewinnie, ale skala decybelowa jest logarytmiczna i wzrost hałasu może być odczuwalny wyraźniej niż sugeruje sama liczba. Przy takim wyniku warto sprawdzić tłumik, wkład wygłuszający, nieszczelności kolektora, brak db-killera, przeróbki wydechu oraz stan mocowań. Dobrą praktyką jest też upewnienie się, że pomiar wykonano poprawnie: odpowiednia odległość mikrofonu, właściwy kąt, ustalone obroty silnika i brak zakłóceń z otoczenia. Dopiero wtedy decyzja o naprawie jest rzetelna, a nie na oko.
W tym pytaniu łatwo pomylić samą wartość z tabeli z wynikiem, który już oznacza przekroczenie normy. Dla motocykla 250 cm³ z zapłonem iskrowym nie obowiązuje limit 94 dB, bo ta wartość dotyczy motocykli o pojemności nieprzekraczającej 125 cm³. Skuter albo mały motocykl z taką pojemnością byłby oceniany inaczej, ale tutaj mamy 250 cm³, czyli trzeba przejść do grupy większej niż 125 cm³. Tam granicą jest 96 dB. Wyniki 93 dB, 94 dB i 95 dB mieszczą się poniżej tej granicy, więc same z siebie nie kwalifikują pojazdu do naprawy z powodu nadmiernego hałasu. Oczywiście warsztat może nadal sprawdzić tłumik, jeśli klient zgłasza nietypowy metaliczny dźwięk, strzały w wydech albo podejrzenie nieszczelności, ale z punktu widzenia normy hałasu te wyniki są dopuszczalne. Typowy błąd polega na szukaniu najwyższej wartości blisko limitu albo na porównywaniu wszystkich odpowiedzi z limitem dla innej kategorii pojazdu, na przykład motoroweru czy samochodu osobowego. Trzeba iść po kolei: rodzaj pojazdu, pojemność silnika, rodzaj zapłonu, a dopiero potem wartość dopuszczalna. Dopiero wynik większy niż 96 dB oznacza przekroczenie, więc naprawa jest uzasadniona technicznie i formalnie.