W tabeli przedstawiono pomiary oporności żarówek motocykla. Która z żarówek ma przepalone włókno?
| Żarówka nr 1 | Żarówka nr 2 | Żarówka nr 3 | Żarówka nr 4 |
|---|---|---|---|
| 4 \(\Omega\) | \(\infty\) \(\Omega\) | 2,5 \(\Omega\) | 3 \(\Omega\) |
| A. | B. | C. | D. |
Odpowiedź B jest właściwa, bo żarówka nr 2 ma zmierzoną oporność ∞ Ω, czyli w praktyce przerwę w obwodzie. W żarówce z włóknem żarowym sprawne włókno zachowuje się jak przewodnik o małej rezystancji, zwykle kilka omów przy pomiarze na zimno. Dlatego wartości 4 Ω, 2,5 Ω czy 3 Ω są jak najbardziej realne dla sprawnych żarówek motocyklowych, zależnie od mocy i typu żarówki. Natomiast wskazanie nieskończonej rezystancji oznacza, że prąd nie ma którędy popłynąć, bo włókno jest przepalone albo występuje przerwa wewnątrz bańki lub na połączeniu z trzonkiem. W warsztacie sprawdza się to omomierzem przy odłączonym zasilaniu, najlepiej po wyjęciu żarówki z oprawki, żeby nie mierzyć przez inne elementy instalacji. Moim zdaniem to jedna z prostszych, ale bardzo ważnych diagnoz w elektryce motocykla: brak świecenia nie zawsze oznacza uszkodzony przełącznik czy akumulator, czasem zwyczajnie żarnik jest otwarty. Dobra praktyka to także obejrzeć styki oprawki, masę i stan przewodów, bo zaśniedziałe złącze potrafi dać podobny objaw w pojeździe, choć sama żarówka może być jeszcze dobra.
W tym zadaniu najłatwiej pomylić się wtedy, gdy traktuje się każdą rezystancję inną niż zero jako oznakę uszkodzenia. To nie tak działa żarówka z włóknem. Sprawna żarówka nie ma rezystancji 0 Ω, bo jej włókno jest cienkim przewodnikiem wykonanym zwykle z wolframu i stawia pewien opór przepływowi prądu. Wartości takie jak 4 Ω, 2,5 Ω albo 3 Ω oznaczają, że obwód przez włókno jest zamknięty, więc żarnik fizycznie jeszcze istnieje i przewodzi. Oczywiście sama rezystancja nie mówi nam wszystkiego o jakości świecenia, mocy czy stanie szkła, ale do wykrycia przepalonego włókna wystarcza bardzo dobrze. Typowy błąd myślowy polega na szukaniu największej lub najmniejszej liczby w tabeli, zamiast zrozumienia znaczenia pomiaru. W instalacji elektrycznej motocykla przepalone włókno daje przerwę w obwodzie, a miernik ustawiony na pomiar rezystancji pokaże wtedy ∞ Ω, OL albo bardzo dużą wartość poza zakresem. To oznacza brak ciągłości, czyli prąd z akumulatora lub alternatora nie popłynie przez żarówkę. Z mojego doświadczenia warto też pamiętać, że pomiar trzeba robić przy wyłączonym zasilaniu, bo omomierz sam podaje mały prąd pomiarowy. Podłączenie miernika do aktywnego obwodu oświetlenia może dać głupie wyniki, a czasem nawet uszkodzić miernik. Dlatego wskazania z niskimi wartościami rezystancji nie są dowodem przepalenia, tylko raczej informacją, że włókno ma ciągłość i trzeba szukać problemu gdzie indziej, jeśli taka żarówka mimo to nie świeci.