W tabeli przedstawiono wyniki pomiarów średnicy nominalnej cylindrów. Cylinder kwalifikuje się do naprawy jeśli jego średnica powiększyła się o 0,11 mm. Który z cylindrów należy poddać naprawie?
| Oznaczenie cylindra | Średnica nominalna cylindra [mm] | Pomiar [mm] |
|---|---|---|
| A. | 51,991 | 51,995 |
| B. | 51,995 | 52,110 |
| C. | 52,000 | 52,101 |
| D. | 51,994 | 52,000 |
Cylinder B trzeba poddać naprawie, bo jego średnica zwiększyła się względem wartości nominalnej o 0,115 mm. Liczymy to normalnie: 52,110 mm - 51,995 mm = 0,115 mm. Warunek z pytania mówi, że cylinder kwalifikuje się do naprawy, jeśli średnica powiększyła się o 0,11 mm, więc wynik dla B przekracza dopuszczalną granicę zużycia. W praktyce warsztatowej taka różnica oznacza już istotne zużycie gładzi cylindra, co może powodować spadek ciśnienia sprężania, większe zużycie oleju, przedmuchy do skrzyni korbowej i gorszą pracę pierścieni tłokowych. Moim zdaniem to jeden z tych pomiarów, gdzie nie warto zgadywać na oko, tylko spokojnie odjąć wartości i porównać z limitem serwisowym. Dobra praktyka to mierzyć cylinder średnicówką w kilku wysokościach i kierunkach, bo cylinder może być owalny albo stożkowy. Sama jedna wartość średnicy nie zawsze pokazuje cały problem, ale w tym zadaniu wystarczy porównanie przyrostu średnicy. Cylinder B przekroczył limit, więc wymaga naprawy, np. szlifowania pod nadwymiarowy tłok albo innej regeneracji zgodnej z dokumentacją producenta.
W tym zadaniu najważniejsze jest porównanie rzeczywistego przyrostu średnicy z granicą 0,11 mm, a nie samo patrzenie, który pomiar jest największy. To częsty błąd, bo ktoś widzi wartość 52,101 mm albo 52,110 mm i od razu wybiera największą liczbę bez sprawdzenia średnicy nominalnej danego cylindra. Każdy cylinder ma swoją wartość odniesienia, więc trzeba wykonać odejmowanie: pomiar minus średnica nominalna. Dla cylindra A różnica wynosi tylko 0,004 mm, czyli praktycznie bardzo mało w stosunku do limitu naprawczego. Dla cylindra D jest podobnie, bo wzrost to 0,006 mm, więc nie ma podstaw, żeby kwalifikować go do naprawy według podanego kryterium. Najbardziej mylący jest cylinder C, ponieważ jego pomiar 52,101 mm wygląda dość duży, ale nominalnie miał 52,000 mm, więc zużycie wynosi 0,101 mm. To nadal mniej niż 0,11 mm. W realnym serwisie oczywiście sprawdziłbym jeszcze dokumentację, tolerancję pomiaru, temperaturę elementu i stan powierzchni gładzi, bo pomiar wykonany brudnym lub nieskalibrowanym przyrządem potrafi narobić zamieszania. Jednak według danych z tabeli tylko cylinder B przekracza próg. Błędne odpowiedzi wynikają zwykle z zaokrąglania na szybko, porównywania samych pomiarów zamiast różnic albo pominięcia wartości nominalnej, a to w diagnostyce silnika prowadzi do złych decyzji naprawczych i niepotrzebnych kosztów.