Zasadę działania którego urządzenia przedstawiono na rysunkach?
A. Manualnej skrzyni biegów.
B. Automatycznej skrzyni biegów.
C. Silnika dwusuwowego.
D. Silnika czterosuwowego.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2020 (arkusz MG.23-SG-20.06).
Na rysunkach pokazano zasadę pracy silnika dwusuwowego, bo cały cykl pracy odbywa się w dwóch suwACH tłoka, czyli podczas jednego pełnego obrotu wału korbowego. Widać charakterystyczne kanały w cylindrze: dolotowy, przelotowy i wydechowy, które są odsłaniane oraz zasłaniane przez poruszający się tłok. Nie ma tu klasycznego układu rozrządu z zaworami, wałkiem rozrządu i popychaczami, jak w silniku czterosuwowym. Mieszanka paliwowo-powietrzna jest najpierw zasysana do skrzyni korbowej, tam wstępnie sprężana, a potem przez kanał przelotowy trafia nad tłok. Jednocześnie spaliny są wypychane przez okno wydechowe. To jest właśnie typowe dla dwusuwu. Moim zdaniem najłatwiej zapamiętać to tak: tłok w takim silniku robi kilka rzeczy naraz, trochę spręża, trochę przepycha mieszankę i jeszcze steruje przepływem gazów. W praktyce takie rozwiązanie spotyka się w małych motocyklach, motorowerach, pilarkach czy starszych skuterach. Przy obsłudze ważne są dobre uszczelnienie skrzyni korbowej, stan pierścieni tłokowych, czystość kanałów oraz właściwe smarowanie mieszanką olej-paliwo albo dozownikiem oleju. Dobra praktyka warsztatowa to kontrola świecy zapłonowej, kompresji i szczelności dolotu, bo dwusuw bardzo szybko reaguje na nieszczelności i złą regulację gaźnika.
Rysunki nie przedstawiają silnika czterosuwowego, mimo że widać tłok, cylinder i świecę zapłonową. W silniku czterosuwowym pełny cykl pracy obejmuje ssanie, sprężanie, pracę i wydech, a wał korbowy wykonuje dwa obroty. Zwykle występują tam zawory ssące i wydechowe sterowane przez wałek rozrządu, krzywki, popychacze albo dźwigienki. Na pokazanym schemacie tego nie ma. Sterowanie przepływem mieszanki i spalin odbywa się przez okna w cylindrze, które otwiera i zamyka sam tłok. To jest bardzo mocna wskazówka, że chodzi o dwusuw, nie o czterosuw. Typowy błąd polega na tym, że ktoś rozpoznaje tylko ogólny kształt silnika spalinowego i od razu zakłada cztery suwy, bo taki silnik jest dziś częściej omawiany w samochodach i większych motocyklach. Manualna skrzynia biegów też odpada, bo jej zasada działania dotyczy kół zębatych, wałków, sprzęgieł kłowych, synchronizatorów lub wodzików zmiany biegów. Na ilustracji nie ma żadnego mechanizmu przełożeniowego, tylko układ korbowo-tłokowy i przepływ gazów. Automatyczna skrzynia biegów również nie pasuje, bo tam szukałoby się przekładni planetarnych, sprzęgieł wielotarczowych, wariatora CVT albo sterowania hydraulicznego i elektronicznego. Tutaj najważniejsze są kanały dolotowe, przelotowe i wydechowe oraz sprężanie w skrzyni korbowej. Z mojego doświadczenia, przy takich pytaniach warto patrzeć nie na samą świecę czy tłok, tylko na sposób wymiany ładunku w cylindrze. To od razu prowadzi do poprawnego wniosku.