Określ na podstawie informacji zamieszczonych w przedstawionej tabeli prędkość skrawania piły o średnicy ϕ350 mm przy prędkości obrotowej 4 500 obr/min.
| Średnica piły [mm] | Prędkość obrotowa [obr/min] | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 2 000 | 2 500 | 4 500 | 5 600 | 8 000 | |
| Prędkości skrawania [m/s] | |||||
| ϕ100 | 11 | 15 | 24 | 29 | 42 |
| ϕ125 | 13 | 18 | 29 | 37 | 52 |
| ϕ150 | 16 | 22 | 35 | 44 | 63 |
| ϕ200 | 21 | 29 | 47 | 59 | 84 |
| ϕ250 | 26 | 37 | 59 | 73 | 104 |
| ϕ300 | 32 | 44 | 71 | 88 | 125 |
| ϕ315 | 33 | 46 | 74 | 92 | |
| ϕ350 | 37 | 51 | 82 | 102 | |
| ϕ400 | 42 | 58 | 94 | 117 | |
Dla piły o średnicy ϕ350 mm i prędkości obrotowej 4 500 obr/min z tabeli należy odczytać wartość z wiersza ϕ350 oraz z kolumny 4 500. Na przecięciu tych danych jest 82 m/s, więc taka jest prędkość skrawania. Można to też sprawdzić rachunkowo ze wzoru $v=\pi \cdot D \cdot n/60$, gdzie D podajemy w metrach, czyli 0,35 m, a n w obr/min. Po podstawieniu wychodzi około 82,5 m/s, co w tabeli zaokrąglono do 82 m/s. W praktyce warsztatowej taka kontrola ma znaczenie, bo zbyt mała prędkość skrawania może pogarszać jakość powierzchni i powodować szarpanie materiału, a zbyt duża zwiększa nagrzewanie, hałas i obciążenie piły. Moim zdaniem warto zawsze czytać tabelę spokojnie: najpierw średnica narzędzia, potem obroty, dopiero na końcu wynik. To jest dobra praktyka przy ustawianiu pilarek tarczowych, szczególnie gdy dobiera się piłę do drewna litego, płyt MDF albo płyt wiórowych.
Przy tym zadaniu najważniejsze jest poprawne odczytanie tabeli, a nie wybieranie wartości, która wydaje się podobna na oko. Dla średnicy ϕ350 mm trzeba trzymać się dokładnie wiersza ϕ350, a dla prędkości obrotowej 4 500 obr/min dokładnie kolumny 4 500. Wartości 37 m/s i 51 m/s pojawiają się w tym samym wierszu, ale dotyczą niższych prędkości obrotowych, czyli 2 000 oraz 2 500 obr/min. To typowy błąd przy szybkim czytaniu tabeli: ktoś znajdzie właściwą średnicę piły, ale przesunie się do złej kolumny. Z kolei 102 m/s również dotyczy średnicy ϕ350 mm, lecz jest przypisane do 5 600 obr/min, czyli do większych obrotów niż podane w pytaniu. Taki wybór oznaczałby przyjęcie za dużej prędkości skrawania. W realnej pracy na pilarce nie jest to drobiazg, bo prędkość skrawania wpływa na jakość rzazu, trwałość ostrzy, nagrzewanie narzędzia i bezpieczeństwo obsługi. Z mojego doświadczenia najczęściej pomyłka bierze się z pomieszania prędkości obrotowej z prędkością skrawania. Obroty wrzeciona podaje się w obr/min, a prędkość skrawania w m/s i jest ona zależna również od średnicy piły. Dlatego dla tej samej liczby obrotów większa piła ma większą prędkość obwodową. Tutaj poprawny odczyt to 82 m/s, bo właśnie ta wartość leży na przecięciu ϕ350 mm i 4 500 obr/min.