Pomiaru średnicy gniazd z dokładnością do 0,1 mm można dokonać za pomocą
Do pomiaru średnicy gniazd z dokładnością do 0,1 mm właściwym narzędziem jest suwmiarka uniwersalna. Ma ona szczęki do pomiarów zewnętrznych, ale też mniejsze szczęki do pomiarów wewnętrznych, właśnie takich jak otwory, gniazda, wpusty czy podfrezowania. W praktyce warsztatowej rozsuwa się szczęki wewnętrzne tak, żeby delikatnie oparły się o przeciwległe ścianki gniazda, bez wciskania na siłę, bo wtedy wynik może wyjść zawyżony. Typowa suwmiarka noniuszowa albo elektroniczna pozwala bez problemu odczytać 0,1 mm, a często nawet 0,05 mm lub 0,01 mm, choć przy drewnie sama dokładność materiału i jakość krawędzi też ma znaczenie. Moim zdaniem to jedno z podstawowych narzędzi kontrolnych, które powinno być pod ręką przy wierceniu, frezowaniu i sprawdzaniu pasowania elementów. Dobra praktyka to sprawdzić, czy suwmiarka jest wyzerowana, nie ma zabrudzeń na szczękach i mierzyć gniazdo w kilku kierunkach, bo otwór może być lekko owalny albo mieć wyrwania po obróbce.
Przy takim pytaniu łatwo pomylić narzędzia do szybkiego orientacyjnego mierzenia z narzędziami do kontroli dokładnej. Taśma miernicza jest świetna do pomiaru długości płyty, rozstawu elementów na stanowisku, kontroli wymiarów gabarytowych czy trasowania większych odcinków. Jednak jej podziałka, elastyczna konstrukcja i sposób przykładania nie dają pewnego odczytu średnicy gniazda z dokładnością do 0,1 mm. W małym otworze końcówka taśmy nie ustawi się poprawnie, a błąd człowieka będzie większy niż wymagana tolerancja. Przymiar składany też jest narzędziem raczej stolarskim do pomiarów pomocniczych, przy montażu lub trasowaniu. Ma przeguby, pewien luz, a odczyt zwykle wykonuje się z dokładnością co najwyżej około 1 mm, więc do średnicy gniazd się nie nadaje, szczególnie gdy chodzi o pasowanie kołka, tulei albo elementu okuć. Grubościomierz zegarowy brzmi bardzo precyzyjnie, i tu właśnie bywa pułapka. Dokładność przyrządu nie oznacza automatycznie, że służy on do każdego rodzaju wymiaru. Grubościomierz mierzy głównie grubość materiału lub różnice grubości między powierzchniami, a nie typową średnicę wewnętrzną gniazda. Do otworów stosuje się suwmiarkę, średnicówkę, sprawdzian trzpieniowy albo inne przyrządy do pomiarów wewnętrznych. Z mojego doświadczenia najczęstszy błąd polega na tym, że wybiera się narzędzie „najbardziej dokładnie wyglądające”, zamiast dopasować je do geometrii mierzonego elementu. W kontroli jakości ważne jest i jedno, i drugie: odpowiednia dokładność oraz właściwa metoda pomiaru.