Pomiaru średnicy otworu z dokładnością do 0,1 mm można dokonać przy użyciu
Do pomiaru średnicy otworu z dokładnością do 0,1 mm właściwym narzędziem jest suwmiarka. W praktyce warsztatowej używa się do tego szczęk wewnętrznych suwmiarki, czyli tych mniejszych, przeznaczonych właśnie do pomiaru rowków, gniazd i otworów. Suwmiarka analogowa z noniuszem najczęściej pozwala odczytać wymiar z dokładnością 0,1 mm, 0,05 mm albo 0,02 mm, zależnie od wykonania. Suwmiarki cyfrowe też często pokazują wynik z rozdzielczością 0,01 mm, choć w normalnej kontroli stolarskiej i przy obróbce drewna dokładność 0,1 mm jest już bardzo użyteczna. Ważne jest, żeby przy pomiarze nie wciskać szczęk na siłę, tylko lekko je rozsunąć do styku ze ściankami otworu i trzymać narzędzie prostopadle do osi otworu. Inaczej łatwo złapać wymiar po skosie i wynik będzie zawyżony albo zaniżony. Moim zdaniem suwmiarka to jedno z podstawowych narzędzi kontrolnych w każdej pracowni, bo pozwala sprawdzić średnicę wiertła, grubość elementu, szerokość wpustu, głębokość nawiertu i właśnie średnicę otworu. Dobra praktyka branżowa jest taka, że przed pomiarem warto oczyścić powierzchnię z pyłu, wiórów i żywicy, a samą suwmiarkę zamknąć i sprawdzić, czy wskazuje zero. Niby drobiazg, ale w produkcji seryjnej takie rzeczy decydują o tym, czy elementy będą pasowały bez poprawek.
Przy takim pytaniu łatwo pomylić narzędzia pomiarowe, bo metr stolarski, liniał i szczelinomierz też służą do sprawdzania wymiarów, tylko że nie do tego zadania i nie z taką dokładnością. Średnica otworu wymaga pomiaru wewnętrznego, czyli trzeba oprzeć narzędzie o dwie przeciwległe ścianki otworu i odczytać wynik możliwie bez błędu ustawienia. Do tego służą szczęki wewnętrzne suwmiarki. Metr stolarski jest dobry do pomiaru długości deski, szerokości płyty czy przybliżonego rozstawu elementów na stanowisku, ale jego podziałka i sposób przykładania nie pozwalają wiarygodnie określić średnicy otworu z dokładnością 0,1 mm. W drewnie czasem mówi się: na oko wystarczy, ale przy pasowaniu kołków, wkrętów, tulejek albo okuć meblowych już nie zawsze wystarczy. Liniał działa podobnie, daje pomiar orientacyjny i przy otworze dochodzi problem paralaksy, czyli patrzenia pod kątem na kreski podziałki. Wynik może się różnić o kilka dziesiątych milimetra, a nawet więcej. Szczelinomierz natomiast służy do sprawdzania luzów i szczelin, na przykład między elementami, przy ustawianiu noży albo ocenie odstępu. Nie mierzy on wygodnie średnicy otworu, bo jego listki mają określoną grubość, a nie rozstaw pomiarowy. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś wybiera narzędzie, które w ogóle coś mierzy, zamiast dobrać je do rodzaju wymiaru: zewnętrznego, wewnętrznego, głębokościowego albo szczelinowego. W pomiarach warsztatowych liczy się nie tylko skala na narzędziu, ale też geometria przyrządu, sposób przyłożenia i powtarzalność odczytu. Dlatego dla średnicy otworu z dokładnością 0,1 mm poprawnym wyborem jest suwmiarka, a przy jeszcze wyższych wymaganiach można by sięgnąć po średnicówkę lub sprawdzian graniczny.