Przedstawioną na rysunku piłę tarczową zapobiegającą odrzutowi podczas piłowania stosuje się na pilarce

A. poprzecznej.
B. wzdłużnej.
C. wielopiłowej.
D. formatowej.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2021 (arkusz MG.04-SG-21.01).
Taka piła tarczowa jest charakterystyczna dla pilarki wielopiłowej, czyli maszyny, która rozcina materiał wzdłużnie na kilka listew, lameli albo elementów o ustalonej szerokości podczas jednego przejścia. Na zdjęciu widać tarczę z rozwiązaniami ograniczającymi agresywne zagłębianie się zęba w drewno, potocznie mówi się o zabezpieczeniu przed odrzutem. W wielopiłach to bardzo ważne, bo materiał jest prowadzony mechanicznie, często przez wałki posuwowe, a na jednym wale może pracować kilka lub kilkanaście tarcz. Jeśli element zakleszczy się między piłami albo włókna drewna zaczną ciągnąć materiał, ryzyko odrzutu rośnie naprawdę szybko. Moim zdaniem to jedna z tych rzeczy, które na warsztacie łatwo zlekceważyć, a nie powinno się. Dobre praktyki wymagają tu nie tylko właściwej piły, ale też sprawnych zapadek przeciwodrzutowych, docisków, osłon, prawidłowego posuwu i ostrego narzędzia. Piła do wielopiły musi mieć geometrię dopasowaną do cięcia wzdłużnego, stabilny korpus, odpowiednią liczbę zębów i szczeliny kompensujące naprężenia cieplne. W praktyce stosuje się ją np. przy rozkroju tarcicy na listwy, produkcji fryzów, elementów klejonki albo wstępnym przygotowaniu materiału do dalszej obróbki.
Łatwo pomylić tę piłę z narzędziem do zwykłej pilarki wzdłużnej, bo odrzut kojarzy się głównie z cięciem wzdłuż włókien. I faktycznie, na pilarce wzdłużnej też trzeba stosować klin rozszczepiający, osłony i bezpieczny posuw, ale przedstawiona tarcza zapobiegająca odrzutowi jest typowa dla pracy w układzie wielopiłowym. Różnica jest praktyczna: w wielopile kilka tarcz jednocześnie tnie materiał, a element jest prowadzony przez mechaniczny posuw. Zakleszczenie, zmiana naprężeń w drewnie albo nierówna tarcica mogą wtedy wywołać gwałtowne cofnięcie materiału, więc konstrukcja piły i zabezpieczenia maszyny muszą ze sobą współpracować. Pilarka formatowa służy głównie do dokładnego rozkroju płyt i elementów meblowych, często z podcinakiem, stołem przesuwnym i prowadnicą kątową. Tam ważniejsza bywa jakość krawędzi, brak wyrwań laminatu i precyzja wymiaru, a nie praca wielu tarcz na jednym wale. Pilarka poprzeczna z kolei tnie w poprzek włókien, więc dobiera się do niej inną geometrię uzębienia, zwykle większą liczbę zębów i inne kąty, żeby ograniczyć wyrywanie włókien. Typowy błąd myślowy polega na tym, że widzi się samą piłę tarczową i od razu przypisuje ją do dowolnej pilarki. W obróbce drewna trzeba jednak patrzeć na kierunek cięcia, sposób posuwu, liczbę narzędzi, ryzyko zakleszczenia i przeznaczenie maszyny. Tutaj te cechy prowadzą do pilarki wielopiłowej.