Próba rozciągania to zależność
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - technik pojazdów kolejowych (TKO.09).
Próba rozciągania to zależność obciążenia i odpowiadającego mu przyrostu wydłużenia próbki. Maszyna wytrzymałościowa rozciąga znormalizowaną próbkę rosnącą siłą, a jednocześnie mierzy, o ile próbka się wydłuża. Wynikiem jest wykres rozciągania: siła na jednej osi, wydłużenie na drugiej.
Reguła do zapamiętania: z wykresu rozciągania odczytuje się podstawowe własności wytrzymałościowe materiału - granicę sprężystości, granicę plastyczności, wytrzymałość na rozciąganie oraz wydłużenie po zerwaniu.
Po przeliczeniu siły na naprężenie (siła podzielona przez pole przekroju) i wydłużenia na odkształcenie względne otrzymuje się wykres niezależny od wymiarów próbki, który pozwala porównywać materiały stosowane np. na elementy wagonów i wózków.
Błędne odpowiedzi zestawiają wielkości, których próba rozciągania nie bada, albo pomijają odkształcenie.
Zależność ciśnienia i wydłużenia nie opisuje tej próby - ciśnienie dotyczy płynów i gazów (np. w próbie szczelności zbiornika), a próbkę rozciąga się siłą, czyli obciążeniem.
Zależność obciążenia i czasu rozciągania przypomina raczej badania pełzania albo zmęczenia, gdzie czas trwania obciążenia ma znaczenie. W próbie rozciągania czas nie jest mierzoną wielkością - liczy się, o ile próbka się wydłuży pod daną siłą.
Zależność obciążenia i długości próbki brzmi podobnie, ale jest nieprecyzyjna: interesuje nie sama długość, tylko jej przyrost, czyli wydłużenie względem długości początkowej. Pułapka polega właśnie na tym jednym słowie.
Poprawna jest zależność obciążenia i odpowiadającego mu przyrostu wydłużenia próbki - to z niej powstaje wykres rozciągania i wyznacza się własności wytrzymałościowe materiału.