Do połączenia złączki rurowej z rurą warstwową PEX należy użyć
Do połączenia złączki rurowej z rurą warstwową PEX stosuje się zaciskarkę, bo takie rury najczęściej łączy się w systemie zaprasowywanym, czyli przez mechaniczne zaciśnięcie tulei lub pierścienia na złączce. Rura PEX, zwłaszcza warstwowa PEX/Al/PEX, ma budowę z tworzywa i często wkładki aluminiowej, więc nie wykonuje się tu lutowania ani zgrzewania jak przy innych materiałach. W praktyce najpierw rurę ucina się prostopadle, kalibruje i fazuje jej krawędź, potem wsuwa na króciec złączki do odpowiedniej głębokości, a następnie zaciska odpowiednim profilem szczęk, np. TH, U albo H, zależnie od systemu producenta. To jest ważne, bo źle dobrana szczęka może uszkodzić tuleję albo dać połączenie, które wygląda dobrze, ale pod ciśnieniem puści. Moim zdaniem to jedna z tych rzeczy, gdzie pośpiech na budowie mści się dość szybko. Dobra praktyka branżowa mówi też, żeby stosować elementy jednego systemu, kontrolować głębokość wsunięcia rury, nie zapominać o kalibracji i wykonać próbę szczelności instalacji po montażu. Zaciskarka może być ręczna, akumulatorowa albo elektryczna, ale jej zadanie jest zawsze podobne: wykonać równomierny, trwały zacisk zgodny z wymaganiami producenta złączek i rur.
W tym pytaniu łatwo pomylić narzędzia, bo w instalacjach rurowych spotyka się lutowanie, kielichowanie i zgrzewanie, ale każde z tych działań pasuje do innego materiału albo innego typu połączenia. Lutownica kojarzy się z rurami miedzianymi, gdzie wykonuje się lutowanie miękkie lub twarde przy użyciu odpowiedniego lutu i topnika. Rura warstwowa PEX nie jest jednak rurą metalową przeznaczoną do lutowania. Tworzywo pod wpływem wysokiej temperatury może się odkształcić, zwęglić albo stracić swoje właściwości, więc takie podejście byłoby po prostu niezgodne ze sztuką. Kielicharka służy do wykonywania kielicha, czyli rozszerzenia końcówki rury, na przykład w określonych systemach rur miedzianych, chłodniczych albo przy niektórych połączeniach kielichowych. Nie jest to standardowe narzędzie do typowej złączki zaprasowywanej na rurze PEX/Al/PEX. Zgrzewarka natomiast jest właściwa głównie dla rur z tworzyw termoplastycznych takich jak PP-R, PE czy niektóre systemy zgrzewane doczołowo albo polifuzyjnie. W rurach warstwowych PEX złączkę łączy się przez zacisk, a nie przez stopienie materiału. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś widzi rurę z tworzywa i od razu myśli: zgrzewarka. A tu szczegół systemu ma znaczenie. W praktyce monter powinien sprawdzić dokumentację producenta, dobrać właściwy profil szczęk zaciskarki, przygotować koniec rury przez cięcie, kalibrację i fazowanie, a po wykonaniu instalacji zrobić próbę ciśnieniową. Bez tego połączenie może być nieszczelne, nawet jeśli na oko wygląda całkiem porządnie.