Przed montażem do rury PEX złączki umożliwiającej połączenie skręcane należy wykonać
Przed założeniem złączki skręcanej na rurę PEX trzeba wykonać kalibrowanie końcówki rury, bo po cięciu rura często nie ma idealnie okrągłego przekroju. Nawet jeśli na oko wygląda dobrze, nożyce mogą ją lekko owalizować. Kalibrator przywraca właściwy kształt, a często też wykonuje delikatne sfazowanie wewnętrznej krawędzi. Dzięki temu tuleja, pierścień zaciskowy albo nakrętka złączki wchodzą równo, a uszczelki nie są podwijane ani przecinane. Z mojego doświadczenia to jest taki mały etap, który bardzo mocno wpływa na szczelność połączenia. Dobra praktyka monterska jest prosta: rurę PEX tniemy prostopadle, usuwamy ewentualne zadziory, kalibrujemy końcówkę i dopiero wtedy wsuwamy ją do złączki na wymaganą głębokość. Przy połączeniach skręcanych ważne jest też dokręcanie z wyczuciem, zgodnie z zaleceniami producenta systemu, bo za słabe dokręcenie da przeciek, a za mocne może uszkodzić elementy złączki. Kalibrowanie jest szczególnie istotne w instalacjach wodnych i grzewczych, gdzie rura pracuje pod ciśnieniem oraz przy zmianach temperatury. Moim zdaniem to jedna z tych czynności, które odróżniają montaż robiony na szybko od montażu porządnego, zgodnego ze sztuką instalacyjną.
W przypadku rury PEX przed montażem złączki skręcanej nie chodzi o mechaniczne deformowanie końcówki ani o wykonywanie czynności typowych dla rur stalowych. Spłaszczanie końcówki rury byłoby wręcz szkodliwe, bo złączka skręcana potrzebuje równego, okrągłego przekroju, aby pierścień zaciskowy i uszczelnienie mogły pracować na całym obwodzie. Spłaszczona rura nie dosiądzie prawidłowo w gnieździe złączki, może powstać miejscowy luz, a potem wyciek, szczególnie przy próbie ciśnieniowej albo po kilku cyklach nagrzewania i stygnięcia instalacji. Uszczelnianie rury PEX pakułami to pomieszanie technologii. Pakuły stosuje się przy połączeniach gwintowanych metalowych, na przykład stalowych, zwykle razem z pastą uszczelniającą. Sama rura PEX nie ma gwintu i nie uszczelnia się jej w ten sposób. W złączkach do PEX szczelność zapewnia konstrukcja złączki: zacisk, pierścień, tuleja, uszczelki i właściwe dociśnięcie elementów. Nacinanie gwintów wewnętrznych w rurze PEX także nie ma sensu technicznego. Tworzywo jest zbyt miękkie i elastyczne w porównaniu ze stalą, a ścianka rury nie jest projektowana do przenoszenia obciążeń gwintu. Taki zabieg osłabiłby rurę i mógłby ją rozszczelnić. Typowy błąd myślowy polega na przenoszeniu zasad montażu rur stalowych na tworzywa sztuczne. Przy PEX najważniejsze są cięcie prostopadłe, usunięcie zadziorów, kalibrowanie końcówki oraz montaż zgodny z instrukcją producenta danego systemu. To niby drobiazgi, ale w praktyce instalatorskiej właśnie one decydują, czy połączenie będzie szczelne i trwałe.