Przed przystąpieniem do procesu gięcia rury na zimno należy określić
Przed gięciem rury na zimno trzeba przede wszystkim określić minimalny promień gięcia, bo od niego zależy, czy rura po obróbce zachowa przekrój, wytrzymałość i drożność. Zbyt mały promień powoduje spłaszczenie rury, fałdy po stronie wewnętrznej łuku, nadmierne pocienienie ścianki po stronie zewnętrznej, a czasem nawet pęknięcie materiału. W praktyce monter nie bierze tego z głowy, tylko sprawdza dane producenta rury, DTR giętarki, tabele technologiczne albo wymagania z dokumentacji technicznej. Inny promień będzie dla rury miedzianej miękkiej, inny dla stalowej cienkościennej, a jeszcze inny dla rury z tworzywa albo rury wielowarstwowej. Moim zdaniem to jedna z tych rzeczy, które wydają się detalem, a potem decydują czy robota wygląda fachowo. Minimalny promień gięcia uwzględnia średnicę zewnętrzną, grubość ścianki, materiał, stan utwardzenia i rodzaj narzędzia. Dobra praktyka branżowa mówi też, żeby przed gięciem poprawnie wytrasować odcinek, dobrać segment giętarki do średnicy rury i nie wykonywać łuku na siłę, bo wtedy nawet dobra rura może się zdeformować.
W tym zagadnieniu łatwo pomylić parametry pracy instalacji z parametrami samej obróbki rury. Maksymalne ciśnienie robocze jest bardzo ważne przy projektowaniu i odbiorze instalacji, przy doborze klasy rur, armatury oraz podczas próby szczelności, ale nie jest podstawową wartością, którą ustala się bezpośrednio przed gięciem na zimno. Rura po zagięciu oczywiście nadal musi spełniać wymagania wytrzymałościowe, jednak o jakości łuku decyduje głównie to, czy nie przekroczono dopuszczalnych odkształceń materiału. Minimalna temperatura otoczenia też może mieć znaczenie pomocnicze, szczególnie przy tworzywach sztucznych, rurach warstwowych albo pracy zimą na budowie, bo materiał potrafi stać się bardziej kruchy. Nie zastępuje to jednak określenia minimalnego promienia gięcia. Podobnie maksymalna temperatura giętarki nie jest typowym kryterium technologicznym w procesie gięcia na zimno. Giętarka ma mieć dobrane rolki, segmenty i sprawny mechanizm, a jej dopuszczalne warunki pracy wynikają z instrukcji obsługi, nie z samej geometrii łuku. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś patrzy na instalację jak na układ ciśnieniowy, a nie na element poddawany odkształceniu plastycznemu. Przy gięciu najpierw pilnuje się promienia, średnicy, grubości ścianki i materiału, bo właśnie te rzeczy chronią rurę przed załamaniem, owalizacją i pęknięciem.