Wystąpienie rys na powierzchni prowadnicy liniowej obrabiarki CNC może być spowodowane
Przykładowe zadanie CKE z 2024 roku: Informator o egzaminie zawodowym - technik przemysłu drzewnego (DRM.09).
Rysy na powierzchni prowadnicy liniowej powstają przy stosowaniu niewłaściwego smaru lub braku smarowania. Wózek prowadnicy przesuwa się po szynie na kulkach lub wałeczkach, a film smarowy oddziela metalowe powierzchnie. Gdy go zabraknie albo smar jest nieodpowiedni, dochodzi do bezpośredniego tarcia metalu o metal i zarysowania bieżni.
Do zapamiętania: prowadnice smaruje się smarem lub olejem wskazanym w dokumentacji techniczno-ruchowej maszyny, w określonych odstępach czasu. Wiele obrabiarek ma do tego centralny układ smarowania, którego zbiornik trzeba uzupełniać.
W obróbce drewna problem pogłębia pył - przy braku smaru i uszkodzonych uszczelkach wózka drobiny dostają się na bieżnie i działają jak ścierniwo. Dlatego prowadnice regularnie się czyści i kontroluje stan zgarniaczy.
Brak sprężonego powietrza zatrzymuje urządzenia pneumatyczne, np. docisk czy wymianę narzędzi, ale nie wpływa na powierzchnię szyny prowadnicy. Praca bez rozgrzania wrzeciona dotyczy z kolei wrzeciona i jego łożysk - zalecany rozruch na niższych obrotach chroni wrzeciono, a nie prowadnice osi.
Niewłaściwie ustawione parametry posuwu dają przede wszystkim złą jakość obróbki: wyrwania, przypalenia, falistość albo przeciążenie narzędzia. Same w sobie nie niszczą bieżni prowadnicy, jeśli jest ona prawidłowo smarowana.
Prawidłową przyczyną jest niewłaściwy smar lub jego brak, bo rysy to ślad tarcia metalu o metal, przed którym chroni właśnie warstwa smaru. Reguła na przyszłość: uszkodzenia powierzchni ślizgowych i tocznych - szukaj przyczyny w smarowaniu i zanieczyszczeniach.
Pamiętaj też, że uszkodzonej szyny prowadnicy nie da się naprawić smarowaniem - trzeba ją wymienić razem z wózkiem, co jest kosztowne. Znacznie taniej jest pilnować terminów smarowania zapisanych w dokumentacji maszyny.