Jak powinien postąpić opiekun, aby podtrzymać aktywność ruchową 63-letniej podopiecznej, która ma trudności z samodzielnym chodzeniem z powodu zmian zwyrodnieniowych stawów biodrowych?
Najlepszym działaniem jest zaproponowanie podopiecznej używania balkonika do chodzenia, ponieważ ten sprzęt bezpośrednio wspiera lokomocję i pomaga utrzymać aktywność ruchową mimo zmian zwyrodnieniowych stawów biodrowych. Przy koksartrozie często pojawia się ból, ograniczenie zakresu ruchu, osłabienie mięśni obręczy biodrowej i lęk przed upadkiem. Balkonik zwiększa płaszczyznę podparcia, poprawia stabilność postawy i pozwala odciążyć bolesne stawy w czasie chodu. Moim zdaniem to bardzo praktyczne rozwiązanie, bo nie wyręcza całkowicie podopiecznej, tylko daje jej bezpieczne warunki do samodzielniejszego poruszania się. W dobrej praktyce opiekun powinien sprawdzić, czy balkonik jest dobrany do wzrostu, czy końcówki antypoślizgowe są całe, a droga przejścia jest wolna od dywaników, progów i kabli. Warto też przypominać o stabilnym obuwiu, spokojnym tempie, patrzeniu przed siebie i robieniu przerw. Jeśli pacjentka ma silny ból albo nagle gorzej chodzi, opiekun nie powinien sam zmieniać planu usprawniania, tylko zgłosić to pielęgniarce, fizjoterapeucie albo lekarzowi. Standardem jest podtrzymywanie możliwie największej samodzielności, ale bez narażania osoby na upadek.
W tej sytuacji łatwo pomylić ogólną aktywizację z działaniem, które realnie rozwiązuje główny problem podopiecznej. Ćwiczenia kończyn górnych w pozycji siedzącej mogą być wartościowe jako element usprawniania, poprawiają krążenie, siłę mięśniową i samopoczucie, ale nie podtrzymują wprost zdolności chodzenia u osoby, która ma trudności z lokomocją przez zwyrodnienie stawów biodrowych. To trochę tak, jakby leczyć problem z wejściem po schodach tylko ćwiczeniem rąk. Pomaga ogólnie, ale nie trafia w sedno sprawy. Ćwiczenia wzmacniające stawy skokowe też mogą mieć sens w planie rehabilitacyjnym, zwłaszcza dla równowagi i stabilizacji, jednak przy chorobie bioder najważniejsze jest bezpieczne umożliwienie chodu oraz odciążenie bolesnych struktur. Samo skupienie się na stawach skokowych nie zapewni pacjentce wystarczającego podparcia podczas przemieszczania. Z kolei namawianie do częstych wspólnych spacerów brzmi sympatycznie i aktywizująco, ale bez odpowiedniego sprzętu pomocniczego może zwiększyć ryzyko bólu, przeciążenia, potknięcia i upadku. Typowy błąd myślowy polega tu na założeniu, że im więcej ruchu, tym lepiej. W opiece medycznej ważniejsze jest jednak dawkowanie aktywności i bezpieczeństwo. Przy ograniczonej sprawności chodu najpierw trzeba stworzyć warunki do stabilnego poruszania się, a dopiero potem zachęcać do spacerów, ćwiczeń i samodzielności. Balkonik jest więc nie tyle rezygnacją z aktywności, tylko narzędziem, które tę aktywność umożliwia w rozsądny sposób.