Jedną z charakterystycznych cech psychicznego starzenia się organizmu człowieka jest
Postawa zwrócona ku przeszłości jest jedną z typowych cech psychicznego starzenia się, bo wraz z wiekiem człowiek coraz częściej porządkuje własne doświadczenia, wspomnienia i ważne wydarzenia życiowe. W gerontologii mówi się o bilansie życia, reminiscencji oraz większym znaczeniu pamięci autobiograficznej. Starsza osoba może częściej wracać do dzieciństwa, pracy zawodowej, rodziny, dawnych zwyczajów czy trudnych decyzji. To nie musi oznaczać choroby ani zamknięcia się na świat. Często jest to naturalny mechanizm psychiczny, który pomaga utrzymać poczucie tożsamości i sensu. Moim zdaniem w praktyce opiekuńczej to bardzo ważne, bo rozmowa o przeszłości potrafi uspokoić seniora i poprawić kontakt z nim. Dobre praktyki w opiece nad osobami starszymi zalecają podejście podmiotowe, szacunek do biografii pacjenta oraz komunikację opartą na godności. Przykład: opiekun w domu pomocy społecznej może wykorzystać zdjęcia, muzykę z dawnych lat albo rozmowę o pracy seniora, żeby aktywizować pamięć i emocje. Taka technika bywa elementem terapii reminiscencyjnej. Warto jednak pamiętać, że starzenie psychiczne jest indywidualne, więc nie każda osoba starsza będzie zachowywać się tak samo.
Wrogość wobec młodych nie jest charakterystyczną, typową cechą psychicznego starzenia się. To raczej stereotyp społeczny, który może wynikać z konfliktu pokoleń, poczucia osamotnienia, choroby, frustracji albo złych doświadczeń, ale nie stanowi normy rozwojowej. W praktyce zawodowej, np. w opiece medycznej, opiekuńczej czy pedagogicznej, takie uproszczenie jest niebezpieczne, bo łatwo prowadzi do etykietowania seniora zamiast do rzetelnej oceny jego potrzeb. Postawa zwrócona ku przyszłości także nie opisuje najbardziej typowego kierunku zmian w późnej dorosłości. Oczywiście osoba starsza może planować, mieć cele i rozwijać zainteresowania, i to jest bardzo zdrowe, ale w ujęciu psychologicznym częściej podkreśla się analizowanie własnego życia i odwoływanie do wcześniejszych doświadczeń. Pogodzenie się ze starością brzmi sensownie, ale jest bardziej możliwym efektem dojrzałej adaptacji niż cechą występującą u wszystkich. Niektórzy seniorzy osiągają akceptację, inni odczuwają lęk, żal, złość albo bezradność. Z mojego doświadczenia najczęstszy błąd polega na myleniu pożądanej postawy z typową cechą procesu starzenia. Dobre standardy pracy z osobami starszymi mówią, żeby patrzeć indywidualnie: oceniać funkcje poznawcze, emocje, relacje społeczne i historię życia, a nie zakładać z góry, że każdy senior jest konfliktowy, bierny albo całkowicie pogodzony ze swoim wiekiem.