Pozycję ułożeniową pacjenta narażonego na wystąpienie odleżyn należy zmieniać w ciągu dnia co
Zmiana pozycji pacjenta narażonego na odleżyny co 2 godziny to klasyczna i bardzo ważna zasada profilaktyki przeciwodleżynowej. Chodzi o to, żeby nie dopuścić do długotrwałego ucisku na te same okolice ciała, szczególnie na kość krzyżową, pięty, łopatki, łokcie, krętarze kości udowych i potylicę. Ucisk pogarsza mikrokrążenie, tkanki są słabiej dotlenione, a po pewnym czasie może dojść do niedokrwienia, martwicy i powstania odleżyny. W praktyce opiekun medyczny powinien nie tylko zmieniać ułożenie, ale też obserwować skórę, stosować udogodnienia, np. wałki, kliny, poduszki, materac przeciwodleżynowy, oraz pilnować, żeby pościel była sucha i bez zagnieceń. Moim zdaniem to jedna z tych zasad, które wydają się proste, ale w opiece robią ogromną różnicę. Dobre praktyki mówią też o dokumentowaniu zmiany pozycji i dostosowaniu planu do stanu pacjenta, wyniku skali Norton lub Braden, masy ciała, bólu i tolerancji chorego.
Odpowiedzi zakładające zmianę pozycji co 4, 6 albo 8 godzin są zbyt rzadkie u pacjenta zagrożonego odleżynami, zwłaszcza jeśli jest on unieruchomiony, osłabiony, ma zaburzenia czucia, nietrzymanie moczu, niedożywienie albo problemy z krążeniem. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś traktuje zmianę pozycji jak zwykłą czynność porządkową, wykonywaną przy okazji toalety, karmienia albo zmiany pościeli. A to jest element profilaktyki medycznej, związany z ochroną tkanek przed stałym uciskiem. Po kilku godzinach nacisku na tę samą okolicę może dojść do pogorszenia ukrwienia skóry i tkanek podskórnych. Nie zawsze od razu widać ranę, czasem najpierw pojawia się zaczerwienienie, ocieplenie skóry, ból albo przeciwnie brak czucia, i właśnie wtedy trzeba reagować. Przerwa 6 czy 8 godzin może być szczególnie niebezpieczna w pozycji na plecach, bo okolica krzyżowa i pięty są wtedy mocno obciążone. Z mojego doświadczenia najlepiej myśleć o tym jak o stałym rytmie opieki: zmiana ułożenia, kontrola skóry, wygładzenie pościeli, zabezpieczenie pięt i zapis w dokumentacji. Oczywiście w praktyce plan bywa indywidualizowany, np. przy materacu zmiennociśnieniowym lub złej tolerancji ruchu, ale standard egzaminacyjny i podstawowa dobra praktyka to zmiana pozycji co 2 godziny w ciągu dnia.