Pacjent z niedowładem połowiczym prawostronnym samodzielnie wykonuje ćwiczenia polegające na swobodnym zginaniu i prostowaniu prawej kończyny dolnej i górnej. Ćwiczenia te zalicza się do grupy
Ćwiczenia opisane w pytaniu należą do ćwiczeń czynnych, bo pacjent wykonuje ruch samodzielnie, własną siłą mięśniową. Kluczowe jest tu sformułowanie: samodzielnie wykonuje oraz swobodne zginanie i prostowanie. Jeśli osoba z niedowładem połowiczym prawostronnym sama zgina i prostuje prawą kończynę górną oraz dolną, to znaczy, że uruchamia mięśnie, kontroluje ruch w stawie i wykonuje pracę bez pomocy terapeuty, opiekuna albo drugiej kończyny. Moim zdaniem to jest jedna z najważniejszych rzeczy do zapamiętania: nazwa ćwiczenia zależy nie od choroby pacjenta, tylko od sposobu wykonania ruchu. W praktyce takie ćwiczenia stosuje się np. po udarze mózgu, przy niedowładach, po dłuższym unieruchomieniu, żeby utrzymać zakres ruchu, poprawiać siłę mięśniową, krążenie i koordynację. Dobrą praktyką jest obserwowanie, czy ruch jest bezpieczny, płynny i nie powoduje bólu ani nadmiernego zmęczenia. Opiekun medyczny powinien motywować pacjenta, ale nie wyręczać go bez potrzeby, bo samodzielna aktywność wspiera rehabilitację i poczucie sprawczości pacjenta.
W tym pytaniu łatwo pomylić rodzaje ćwiczeń, szczególnie gdy pojawia się pacjent z niedowładem połowiczym. Sam fakt, że kończyna jest osłabiona, nie oznacza automatycznie, że ćwiczenia są bierne albo samowspomagane. Najważniejsze jest to, kto wykonuje ruch i czy potrzebna jest pomoc z zewnątrz. Ćwiczenia bierne polegają na tym, że ruch w stawie wykonuje terapeuta, opiekun albo urządzenie, a pacjent nie pracuje aktywnie mięśniami. Stosuje się je na przykład u osób nieprzytomnych, bardzo osłabionych albo wtedy, gdy pacjent nie potrafi sam poruszyć kończyną. Tutaj jednak pacjent zgina i prostuje kończyny sam, więc bierne odpadają. Ćwiczenia samowspomagane są wtedy, gdy pacjent pomaga sobie drugą kończyną, taśmą, bloczkiem lub korzysta z niewielkiej pomocy osoby drugiej. Przykładowo lewa ręka prowadzi prawą rękę po udarze. W opisie tego nie ma. Ćwiczenia oporowe wymagają dodatkowego oporu, np. ciężarka, gumy oporowej, ręki terapeuty albo oporu własnego ciała. Ich celem jest głównie wzmacnianie mięśni. W pytaniu jest mowa o swobodnym zginaniu i prostowaniu, czyli bez oporu. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś widzi niedowład i zakłada od razu ćwiczenia wspomagane. A w rehabilitacji patrzymy bardziej konkretnie: czy pacjent wykonuje ruch samodzielnie, z pomocą, biernie czy przeciw oporowi. Tutaj poprawna klasyfikacja to ćwiczenia czynne.