Którą czynność powinien wykonać opiekun bezpośrednio po umyciu ciała podopiecznej, aby zapobiec wystąpieniu u niej odparzeń?
Bezpośrednio po umyciu ciała najważniejsze jest bardzo dokładne osuszenie skóry, szczególnie w miejscach, gdzie powierzchnie skóry się stykają: pod piersiami, w pachwinach, pod fałdami brzucha, między pośladkami, w okolicy pach oraz między palcami. To właśnie wilgoć, ciepło i tarcie tworzą idealne warunki do powstawania odparzeń, czyli uszkodzeń naskórka z zaczerwienieniem, pieczeniem, bólem, a czasem też nadkażeniem bakteryjnym lub grzybiczym. W dobrej praktyce opiekuńczej nie trze się skóry mocno ręcznikiem, tylko delikatnie ją przykłada i osusza ruchem dotykowym. Moim zdaniem to jedna z tych prostych czynności, które robią ogromną różnicę w codziennej pielęgnacji. Po osuszeniu można dopiero ocenić stan skóry i ewentualnie zastosować odpowiedni preparat ochronny, np. krem barierowy, jeśli jest zalecony lub stosowany w danej placówce. Samo mycie bez dokładnego osuszenia może wręcz zwiększyć ryzyko maceracji naskórka. Standard pielęgnacji mówi jasno: czysta, sucha i obserwowana skóra to podstawa profilaktyki odparzeń i innych zmian skórnych u osoby niesamodzielnej.
W profilaktyce odparzeń łatwo pomylić działania, które wydają się pielęgnacyjne, z działaniami naprawdę bezpiecznymi dla skóry. Masaż stykających się powierzchni i fałdów skóry nie jest właściwym postępowaniem bezpośrednio po myciu, bo w tych miejscach skóra bywa cienka, wilgotna i podatna na mikrourazy. Pocieranie może nasilić podrażnienie, zwiększyć tarcie i uszkodzić naskórek, zwłaszcza u osób starszych, otyłych, unieruchomionych albo z nietrzymaniem moczu. Czasem ktoś myśli, że masaż zawsze poprawia ukrwienie i dlatego pomaga, ale tutaj ważniejsze jest ograniczenie wilgoci oraz tarcia. Przecieranie miejsc narażonych na odparzenia środkiem dezynfekcyjnym też nie jest dobrą rutynową praktyką. Preparaty dezynfekcyjne mogą wysuszać, szczypać, zaburzać naturalną barierę ochronną skóry i stosuje się je tylko wtedy, gdy są konkretne wskazania, a nie profilaktycznie po zwykłej toalecie ciała. Smarowanie oliwką również bywa mylące. Oliwka może dawać wrażenie natłuszczenia i pielęgnacji, ale w fałdach skórnych może zatrzymywać wilgoć, utrudniać oddychanie skóry i sprzyjać maceracji. W praktyce opiekuńczej najpierw trzeba skórę dokładnie osuszyć, a dopiero potem, jeśli jest taka potrzeba, użyć odpowiedniego preparatu ochronnego, najlepiej zgodnie z procedurą placówki lub zaleceniem personelu medycznego. Z mojego doświadczenia najwięcej problemów bierze się nie z braku kosmetyków, tylko z niedokładnego osuszania fałdów skóry po kąpieli.