Największe deficyty w samodzielnym zaspokajaniu potrzeby odżywiania i wydalania występują u pacjentki, która
Największy deficyt samodzielności występuje wtedy, gdy pacjentka wymaga pomocy zarówno przy jedzeniu, jak i przy wydalaniu w łóżku, czyli jest karmiona łyżką i korzysta z basenu. To oznacza, że nie potrafi samodzielnie wykonać podstawowych czynności dnia codziennego w dwóch ważnych obszarach: odżywianiu oraz eliminacji. W praktyce opiekun medyczny musi wtedy nie tylko podać posiłek, ale też ocenić pozycję pacjentki, ryzyko zakrztuszenia, tempo karmienia, tolerancję pokarmu, nawodnienie i ewentualne trudności w połykaniu. Przy korzystaniu z basenu w łóżku potrzebna jest pomoc w ułożeniu, zapewnienie intymności, higiena krocza, obserwacja stolca lub moczu oraz profilaktyka odparzeń i odleżyn. Moim zdaniem to bardzo dobry przykład sytuacji, gdzie sama informacja „pacjentka je” albo „pacjentka wydala” nie wystarcza. Liczy się stopień samodzielności. Zgodnie z dobrymi praktykami opieki trzeba wspierać pacjenta tylko w takim zakresie, w jakim naprawdę tego potrzebuje, ale tu zakres pomocy jest duży. Karmienie łyżką wskazuje na zależność od drugiej osoby przy potrzebie odżywiania, a basen w łóżku pokazuje ograniczoną mobilność i brak możliwości skorzystania z toalety lub krzesła toaletowego. W ocenie funkcjonalnej, np. przy myśleniu kategoriami skali Barthel, taka pacjentka uzyskałaby mniej punktów niż osoba jedząca samodzielnie albo korzystająca z toalety na krześle toaletowym.
W tym pytaniu łatwo pomylić sam fakt zaspokojenia potrzeby z poziomem samodzielności pacjentki. To, że chora zjada posiłek albo oddaje mocz i stolec, nie znaczy jeszcze, że robi to samodzielnie. Trzeba patrzeć na to, ile czynności wykonuje sama, a ile musi zrobić opiekun medyczny lub pielęgniarka. Jeżeli pacjentka je samodzielnie, nawet gdy wydala w łóżku na basenie, ma mniejszy deficyt w obszarze odżywiania niż osoba karmiona łyżką. Nadal wymaga dużej pomocy przy wydalaniu, bo basen w łóżku wiąże się z ograniczoną mobilnością, koniecznością ułożenia, zabezpieczenia pościeli, wykonania toalety intymnej i obserwacji wydalin, ale jeden obszar pozostaje zachowany. Jeżeli pacjentka jest karmiona łyżką, ale korzysta z toalety na krześle toaletowym, jej deficyt żywienia jest duży, natomiast w zakresie wydalania ma już wyższy poziom sprawności, bo można ją posadzić, przemieścić albo przynajmniej umożliwić pozycję bardziej fizjologiczną niż leżenie. Krzesło toaletowe zwykle oznacza, że pacjentka ma pewien stopień pionizacji lub toleruje pozycję siedzącą. Osoba, która je sama i korzysta z krzesła toaletowego, ma najmniejsze deficyty spośród podanych sytuacji, choć oczywiście nadal może potrzebować asekuracji. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś uznaje basen albo krzesło toaletowe za podobny poziom zależności. A to nie do końca tak. Basen w łóżku najczęściej świadczy o większym ograniczeniu ruchowym i większym zapotrzebowaniu na opiekę. W standardowej ocenie funkcjonalnej, np. przy analizie czynności dnia codziennego, największą niesamodzielność rozpoznajemy wtedy, gdy pacjentka wymaga pomocy w obu ocenianych potrzebach jednocześnie: przy karmieniu oraz przy wydalaniu w łóżku.