Przytomnego pacjenta po zakończeniu karmienia przez zgłębnik założony do żołądka należy pozostawić na minimum
Po zakończeniu karmienia przez zgłębnik założony do żołądka przytomnego pacjenta zostawia się minimum 30 minut w pozycji wysokiej lub półwysokiej. Chodzi głównie o zmniejszenie ryzyka cofania się treści pokarmowej z żołądka do przełyku i zachłyśnięcia, czyli aspiracji do dróg oddechowych. W praktyce oznacza to uniesienie wezgłowia łóżka, zwykle około 30-45° lub więcej, jeśli stan pacjenta na to pozwala. Jest to jedna z podstawowych zasad bezpiecznego żywienia enteralnego. Moim zdaniem warto zapamiętać prostą regułę: po karmieniu nie kładziemy pacjenta od razu na płasko, nawet jeśli mówi, że jest mu wygodniej. Trzeba też obserwować, czy nie pojawia się kaszel, nudności, duszność, odbijanie, ból brzucha albo uczucie pełności. Dobra praktyka obejmuje również kontrolę ułożenia zgłębnika zgodnie z procedurą placówki, powolne podawanie pokarmu, przepłukanie zgłębnika wodą zgodnie z zaleceniem oraz dokumentację karmienia. Te 30 minut to nie jest przypadkowy czas, tylko zabezpieczenie pacjenta w okresie, gdy żołądek dopiero przyjmuje i przesuwa podany pokarm dalej.
W tym pytaniu łatwo pomylić dwie sprawy: samą wygodę ułożenia pacjenta i bezpieczeństwo po podaniu pokarmu do żołądka. Przy karmieniu przez zgłębnik najważniejsze jest ograniczenie refluksu i aspiracji treści pokarmowej do dróg oddechowych. Dlatego samo pozostawienie pacjenta na 20 minut jest zbyt krótkie, bo żołądek może być jeszcze wypełniony, a treść pokarmowa nadal może się cofać, szczególnie u osób starszych, leżących, z osłabionym odruchem kaszlowym albo zaburzoną motoryką przewodu pokarmowego. Pozycja boczna bywa potrzebna w innych sytuacjach, na przykład przy ryzyku wymiotów lub u pacjenta nieprzytomnego w ramach zabezpieczenia drożności dróg oddechowych, ale po planowym karmieniu do żołądka u pacjenta przytomnego standardowo wybiera się pozycję wysoką albo półwysoką. Pozycja neutralna, rozumiana często jako leżenie płasko lub prawie płasko, jest ryzykowna, bo sprzyja cofaniu treści żołądkowej. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś zapamiętuje tylko czas albo tylko ułożenie i miesza je między sobą. A tu oba elementy muszą się zgadzać: minimum 30 minut oraz uniesione wezgłowie. Z mojego doświadczenia, w opiece takie drobiazgi robią dużą różnicę, bo zachłyśnięcie może skończyć się zachłystowym zapaleniem płuc, dusznością i nagłym pogorszeniem stanu pacjenta. Dlatego po karmieniu nie spieszymy się z układaniem chorego na płasko, tylko pilnujemy bezpiecznej pozycji i obserwujemy jego reakcję.