Przy wykonywaniu zmiany bielizny pościelowej opiekun poczuł nieprzyjemny zapach z ust pacjenta. Jak w tej sytuacji nie powinien postąpić opiekun?
Odpowiedź jest prawidłowa, bo w tej sytuacji opiekun nie powinien zalecać pacjentowi mycia zębów przed każdym posiłkiem jako głównego sposobu rozwiązania problemu nieprzyjemnego zapachu z ust. W higienie jamy ustnej standardowo większe znaczenie ma mycie zębów po posiłkach, ponieważ wtedy usuwa się resztki pokarmowe, płytkę nazębną i ogranicza namnażanie bakterii odpowiedzialnych za próchnicę, stany zapalne dziąseł oraz halitozę, czyli przykry zapach z ust. Mycie przed jedzeniem może chwilowo odświeżyć oddech, ale nie usuwa tego, co zostaje po jedzeniu. Moim zdaniem to taki typowy haczyk w pytaniu, bo wszystkie odpowiedzi brzmią trochę podobnie. W praktyce opiekun powinien taktownie zachęcić pacjenta do częstszej higieny jamy ustnej, zaproponować płukanie jamy ustnej, pomóc w przygotowaniu szczoteczki, pasty, kubka, miski nerkowatej, a u osoby leżącej zadbać o bezpieczne ułożenie, żeby nie doszło do zachłyśnięcia. Warto też pamiętać o protezach zębowych, języku i błonie śluzowej policzków. Jeśli nieprzyjemny zapach jest nasilony, utrzymuje się mimo higieny albo towarzyszy mu suchość w ustach, nalot, krwawienie dziąseł czy ból, opiekun powinien zgłosić obserwację pielęgniarce lub innemu członkowi zespołu terapeutycznego, a nie diagnozować samodzielnie.
W tym pytaniu łatwo pomylić czynności zalecane w codziennej opiece z czynnością, której nie należy wskazywać jako właściwego postępowania. Zachęcanie pacjenta do częstszego mycia zębów jest działaniem zgodnym z dobrą praktyką, szczególnie gdy opiekun zauważa nieprzyjemny zapach z ust. Nie chodzi o zawstydzanie chorego, tylko o spokojne i taktowne wsparcie higieny. U pacjentów leżących, starszych, z ograniczoną sprawnością rąk albo po udarze higiena jamy ustnej często jest pomijana lub wykonywana niedokładnie, więc pomoc opiekuna ma tu naprawdę duże znaczenie. Zalecanie mycia zębów po posiłkach również jest zasadne, bo właśnie po jedzeniu w jamie ustnej zostają resztki pokarmowe, które stanowią pożywkę dla bakterii. To sprzyja powstawaniu płytki nazębnej, stanów zapalnych dziąseł, próchnicy i brzydkiego zapachu. Płukanie jamy ustnej także może być pomocne, zwłaszcza u osoby osłabionej, z suchością śluzówek, noszącej protezy albo mającej trudność z dokładnym szczotkowaniem. Nie zastępuje ono pełnego mycia zębów, ale bywa dobrym uzupełnieniem pielęgnacji. Błędne myślenie polega tu często na założeniu, że skoro świeży oddech jest potrzebny przed jedzeniem, to mycie przed każdym posiłkiem będzie najlepsze. W opiece medycznej ważniejsze jest jednak usuwanie zanieczyszczeń po posiłku. Opiekun powinien działać delikatnie, z poszanowaniem godności pacjenta, obserwować jamę ustną i w razie utrzymywania się objawu zgłosić problem pielęgniarce, bo przyczyną mogą być też infekcje, odwodnienie, cukrzyca, leki albo choroby przewodu pokarmowego.