Serce będące narządem układu krążenia powoduje, że przepływ krwi w układzie naczyniowym odbywa się w następującym porządku:
Serce działa jak pompa ssąco-tłocząca, ale w samym układzie naczyniowym krew płynie przede wszystkim od naczyń tętniczych do naczyń żylnych. Najprościej: komory serca wyrzucają krew do tętnic, dalej przechodzi ona przez coraz mniejsze tętniczki, sieć naczyń włosowatych, potem przez żyłki i żyły wraca do serca. Kluczowa jest różnica ciśnień: w tętnicach ciśnienie jest wyższe, a w żyłach niższe, dlatego przepływ ma taki kierunek. W naczyniach włosowatych zachodzi wymiana tlenu, CO₂, składników odżywczych i produktów przemiany materii. Moim zdaniem to jest jedna z tych podstaw, bez której trudno dobrze rozumieć pomiar tętna, ciśnienia tętniczego czy obserwację obrzęków. W praktyce opiekuna medycznego ta wiedza pomaga np. przy ocenie ukrwienia kończyn, koloru skóry, temperatury dłoni i stóp, wypełnienia naczyń włosowatych oraz przy zgłaszaniu niepokojących objawów pielęgniarce. Zgodnie z dobrą praktyką obserwujemy pacjenta całościowo: tętno, ciśnienie, duszność, sinicę, zawroty głowy i obrzęki, bo wszystko to może mieć związek z krążeniem.
W tym pytaniu łatwo pomylić dwa różne spojrzenia na krążenie. Krew rzeczywiście wraca do serca naczyniami żylnymi, a następnie jest wyrzucana z serca do tętnic, więc ktoś może odruchowo uznać, że przepływ odbywa się z żył do tętnic. Tyle że pytanie dotyczy porządku przepływu w układzie naczyniowym, a tam krew przemieszcza się od części tętniczej, przez mikrokrążenie, do części żylnej. Tętnice są naczyniami odprowadzającymi krew od serca, a żyły doprowadzają ją z powrotem do serca. Nie należy też mieszać naczyń krwionośnych z limfatycznymi. Układ limfatyczny zbiera nadmiar płynu tkankowego, białka i elementy związane z odpornością, tworząc chłonkę, ale nie jest normalną drogą przepływu krwi. Chłonka ostatecznie uchodzi do układu żylnego, jednak nie oznacza to, że krew płynie z tętnic albo żył do naczyń limfatycznych. Typowy błąd myślowy polega też na utożsamianiu tętnic wyłącznie z krwią utlenowaną, a żył wyłącznie z odtlenowaną. W krążeniu płucnym jest wyjątek: tętnica płucna prowadzi krew odtlenowaną, a żyły płucne utlenowaną. Mimo tego nazewnictwo tętnica i żyła zależy od kierunku względem serca, a nie od zawartości tlenu. W pracy z pacjentem ta wiedza ma znaczenie przy rozumieniu ciśnienia tętniczego, tętna obwodowego, zaburzeń krążenia i objawów takich jak bladość, sinica czy zimne kończyny.