Który wynik pomiaru tętna u osoby dorosłej jest nieprawidłowy i powinien być zgłoszony pielęgniarce?
Wynik 100 uderzeń/min u osoby dorosłej, szczególnie mierzony w spoczynku, należy potraktować jako nieprawidłowy albo co najmniej graniczny i zgłosić pielęgniarce. W praktyce opiekuńczej przyjmuje się, że prawidłowe tętno spoczynkowe u dorosłego najczęściej mieści się mniej więcej w zakresie 60–90 uderzeń/min, a 100 uderzeń/min może już sugerować przyspieszenie akcji serca, czyli tendencję do tachykardii. Moim zdaniem ważne jest tu jedno: opiekun medyczny nie stawia rozpoznania, ale obserwuje, mierzy i przekazuje informację osobie uprawnionej. Taki wynik może pojawić się po wysiłku, stresie, bólu, gorączce, odwodnieniu, duszności albo przy zaburzeniach krążenia. Dobra praktyka to powtórzyć pomiar po kilku minutach odpoczynku, ocenić miarowość i napięcie tętna, zwrócić uwagę na bladość skóry, potliwość, zawroty głowy, ból w klatce piersiowej czy osłabienie. Jeśli tętno nadal wynosi około 100/min lub pacjent wygląda gorzej niż zwykle, informacja powinna trafić do pielęgniarki i być odnotowana zgodnie z zasadami dokumentacji obserwacji.
Warto zapamiętać, że wartości 70, 75 i 80 uderzeń/min u osoby dorosłej najczęściej mieszczą się w zakresie prawidłowego tętna spoczynkowego. Nie są to wyniki, które same z siebie powinny budzić alarm, jeśli pacjent nie ma niepokojących objawów i pomiar był wykonany poprawnie. Typowy błąd polega na tym, że ktoś szuka jednej idealnej liczby, na przykład 70/min, a wszystko powyżej traktuje jako zagrożenie. Tak to nie działa. Tętno jest parametrem życiowym zmiennym, zależy od wieku, kondycji, emocji, bólu, temperatury ciała, nawodnienia, leków i wysiłku przed pomiarem. Z mojego doświadczenia najwięcej pomyłek bierze się z mierzenia tętna zaraz po przejściu pacjenta z łóżka na krzesło albo po toalecie, a potem oceniania wyniku tak, jakby był spoczynkowy. Drugi błąd to patrzenie tylko na liczbę, bez oceny rytmu, siły tętna i ogólnego stanu chorego. Wynik 100 uderzeń/min jest w tym pytaniu tym, który należy zgłosić pielęgniarce, bo u dorosłego w spoczynku może wskazywać na przyspieszoną czynność serca lub początek pogorszenia stanu. Nawet jeśli czasem mówi się, że granica normy dochodzi do 100/min, w opiece nad pacjentem bezpieczniej jest taki wynik przekazać dalej, zwłaszcza gdy różni się od wcześniejszych pomiarów albo towarzyszą mu duszność, gorączka, ból, osłabienie czy niepokój.