W trakcie toalety wieczornej pacjentka z założonym zgłębnikiem do żołądka uskarża się na uczucie pełności w żołądku, nudności, duszność, wzdęcia. W tej sytuacji opiekun medyczny powinien
W tej sytuacji najważniejsze jest przerwanie toalety i natychmiastowe przekazanie informacji pielęgniarce, bo objawy pacjentki mogą świadczyć o powikłaniu związanym ze zgłębnikiem żołądkowym albo z zaleganiem treści w żołądku. Uczucie pełności, nudności, wzdęcia i duszność to nie są drobne dolegliwości do przeczekania. Mogą oznaczać np. nietolerancję podaży pokarmu przez zgłębnik, przemieszczenie zgłębnika, niedrożność, ryzyko zachłyśnięcia lub aspiracji treści pokarmowej do dróg oddechowych. Duszność szczególnie powinna zapalić czerwoną lampkę, bo może szybko pogarszać stan pacjentki. Dobra praktyka jest taka: przerywamy czynność higieniczną, zapewniamy pacjentce bezpieczeństwo i komfort, obserwujemy oddech, kolor skóry, zachowanie, ewentualne odruchy wymiotne, a potem od razu informujemy pielęgniarkę. Opiekun medyczny nie powinien samodzielnie rozwiązywać problemu przez manipulowanie zgłębnikiem, podawanie płynów czy wykonywanie czynności wykraczających poza kompetencje. Moim zdaniem to dobry przykład sytuacji, gdzie ważniejsze od dokończenia toalety jest szybkie zauważenie objawów i właściwa reakcja. W praktyce można spokojnym głosem powiedzieć pacjentce, że przerywamy mycie, poprawić jej ułożenie zgodnie z bezpieczeństwem, zabezpieczyć przed wychłodzeniem i nie zostawiać jej samej, jeśli objawy są nasilone. Następnie trzeba przekazać pielęgniarce konkrety: jakie objawy wystąpiły, od kiedy trwają, czy pacjentka ma nudności, duszność, wzdęcia, czy zgłasza ból oraz czy była karmiona przez zgłębnik. To jest zgodne z pracą zespołu terapeutycznego i zasadą, że nagłe pogorszenie stanu pacjenta zgłasza się natychmiast, a nie po zakończeniu planowanej czynności.
Kontynuowanie toalety mimo zgłaszanych objawów jest niebezpieczne, bo stawia wykonanie czynności higienicznej ponad oceną stanu pacjentki. Toaleta wieczorna jest ważna, ale nie jest pilniejsza niż duszność, nudności i uczucie silnego przepełnienia żołądka u osoby ze zgłębnikiem. Typowy błąd myślowy polega tu na założeniu, że skoro objawy pojawiły się w trakcie mycia, to można dokończyć pracę i dopiero potem zgłosić problem. W opiece medycznej tak się nie robi, bo stan pacjenta może pogorszyć się w ciągu kilku minut, szczególnie gdy istnieje ryzyko wymiotów i aspiracji treści pokarmowej do dróg oddechowych. Płukanie jamy ustnej naparem z mięty również nie rozwiązuje problemu. Mięta może dawać uczucie odświeżenia, ale nie usuwa przyczyny wzdęcia, zalegania treści żołądkowej, niedrożności zgłębnika czy duszności. Poza tym podawanie lub stosowanie preparatów ziołowych u chorego z dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego nie powinno zastępować oceny pielęgniarskiej. To jest trochę takie domowe myślenie, a w placówce medycznej trzeba działać według procedur. Ułożenie pacjentki w pozycji bezpiecznej po zakończeniu toalety też nie jest właściwą reakcją jako główne postępowanie. Pozycja bezpieczna ma swoje zastosowanie, zwłaszcza przy osobie nieprzytomnej oddychającej, ale tutaj problemem jest pojawienie się niepokojących objawów u pacjentki ze zgłębnikiem. Nie wystarczy zmienić ułożenia po fakcie. Najpierw należy przerwać czynność, ocenić podstawowe objawy w ramach swoich kompetencji, zadbać o bezpieczeństwo i natychmiast powiadomić pielęgniarkę. Z mojego doświadczenia w nauce procedur wynika, że egzaminatorzy często sprawdzają właśnie tę zasadę: opiekun medyczny obserwuje, reaguje i zgłasza, ale nie udaje, że problemu nie ma i nie podejmuje działań, które mogą należeć do pielęgniarki lub lekarza.