Która grupa problemów może wystąpić u pacjentki z niewyrównaną cukrzycą typu 1?
W niewyrównanej cukrzycy typu 1 najbardziej typowy zestaw objawów to wielomocz, wzmożone pragnienie i suchość skóry. Wynika to z hiperglikemii, czyli zbyt wysokiego stężenia glukozy we krwi. Gdy glukozy jest za dużo, nerki nie nadążają z jej wchłanianiem zwrotnym i zaczyna ona „ciągnąć” wodę do moczu. To nazywa się diurezą osmotyczną. Pacjentka oddaje dużo moczu, traci wodę i elektrolity, więc pojawia się silne pragnienie oraz cechy odwodnienia, np. sucha skóra, suche śluzówki, osłabienie, czasem spadek masy ciała. W praktyce opiekun powinien obserwować ilość oddawanego moczu, zgłaszać wzmożone pragnienie, senność, zapach acetonu z ust, nudności lub ból brzucha, bo mogą sugerować kwasicę ketonową. Moim zdaniem to jeden z tych objawów, których nie wolno „przeczekać”, tylko trzeba przekazać personelowi medycznemu. Dobra praktyka to także kontrola glikemii zgodnie ze zleceniem, pilnowanie nawodnienia i dokumentowanie zmian stanu pacjentki.
W niewyrównanej cukrzycy typu 1 problemem podstawowym jest niedobór insuliny, a przez to utrzymująca się hiperglikemia. Typowym skutkiem jest wielomocz, a nie skąpomocz. Skąpomocz może pojawić się dopiero przy znacznym odwodnieniu, niewydolności nerek albo ciężkim stanie ogólnym, ale nie jest klasycznym wczesnym objawem wysokiego poziomu glukozy. Częsty błąd polega na tym, że ktoś kojarzy odwodnienie z małą ilością moczu i od razu wybiera skąpomocz, pomijając mechanizm diurezy osmotycznej. W cukrzycy nadmiar glukozy w moczu powoduje utratę wody, więc moczu jest dużo. Zmniejszone pragnienie też nie pasuje do hiperglikemii, bo organizm próbuje wyrównać utratę płynów i pacjent chce więcej pić. Pocenie się częściej kojarzymy z hipoglikemią, czyli zbyt niskim poziomem cukru, zwłaszcza gdy występuje drżenie rąk, głód, niepokój i bladość. Nadwaga i otyłość nie są typowym objawem niewyrównanej cukrzycy typu 1; bardziej stereotypowo łączy się je z cukrzycą typu 2, choć oczywiście masa ciała sama w sobie nie rozstrzyga rozpoznania. W praktyce trzeba patrzeć na cały obraz: częste oddawanie moczu, wzmożone pragnienie, suchość skóry, osłabienie i możliwy spadek masy ciała. Z mojego doświadczenia takie proste objawy są bardzo ważne, bo szybko naprowadzają na pogorszenie wyrównania cukrzycy i potrzebę zgłoszenia tego pielęgniarce lub lekarzowi.