Planując wykonanie toalety porannej u osoby z niepełnosprawnością ruchową opiekun powinien w pierwszej kolejności
Najpierw trzeba ocenić możliwości pacjenta i dopiero potem zdecydować, gdzie oraz w jaki sposób wykonać toaletę poranną. To jest zgodne z podstawową zasadą opieki: najpierw ocena stanu i samodzielności, potem organizacja czynności. U osoby z niepełnosprawnością ruchową opiekun powinien sprawdzić, czy pacjent może bezpiecznie usiąść, wstać, utrzymać równowagę, przejść kilka kroków, współpracować przy czynnościach higienicznych i czy nie ma bólu, zawrotów głowy albo dużego osłabienia. Moim zdaniem to jest taki moment, który często decyduje o bezpieczeństwie całej toalety. Jeśli pacjent ma dobrą stabilność i może korzystać z balkonika, można rozważyć łazienkę. Jeśli jest osłabiony, po udarze, z niedowładem albo ryzykiem upadku, rozsądniejsza będzie toaleta w łóżku lub przy łóżku, np. z użyciem miski, ręczników, myjki i parawanu. Dobra praktyka mówi też o zachowaniu intymności, temperatury pomieszczenia, asekuracji podczas transferu i angażowaniu pacjenta na tyle, na ile potrafi. Nie wyręczamy bez potrzeby, ale też nie narażamy na upadek. Dopiero po takiej ocenie kompletuje się przybory, przygotowuje sprzęt pomocniczy i ustala kolejność działań.
Samo skompletowanie przyborów i przewiezienie pacjenta do łazienki może wyglądać na praktyczne, ale pomija najważniejszy etap, czyli ocenę aktualnych możliwości osoby podopiecznej. Pacjent z niepełnosprawnością ruchową jednego dnia może przejść do łazienki z niewielką pomocą, a innego dnia być osłabiony, mieć ból, zawroty głowy albo gorszą koordynację. Z mojego doświadczenia takie automatyczne działanie jest częstą przyczyną niepotrzebnego stresu i ryzyka upadku. Łazienka to miejsce szczególnie niebezpieczne: śliska podłoga, mała przestrzeń, konieczność przesiadania się, kontakt z wodą i zmiana pozycji ciała.
Sprawdzenie stopnia niepełnosprawności w dokumentacji jest ważne, ale nie wystarcza jako pierwsze i jedyne działanie przed toaletą. Dokumentacja daje ogólną informację o rozpoznaniu, ograniczeniach i zaleceniach zespołu terapeutycznego, jednak nie zastępuje bieżącej obserwacji pacjenta. Opiekun musi zobaczyć, jak pacjent funkcjonuje tu i teraz: czy jest przytomny, wydolny, czy rozumie polecenia, czy ma siłę utrzymać pozycję siedzącą. Inaczej planowanie będzie trochę na ślepo.
Przygotowanie balkonika także nie powinno wyprzedzać oceny. Balkonik jest dobrym sprzętem pomocniczym, ale tylko wtedy, gdy pacjent umie i może z niego bezpiecznie korzystać. U niektórych osób konieczny będzie wózek, podnośnik, pomoc drugiej osoby albo toaleta w łóżku. Typowy błąd myślowy polega na założeniu, że skoro pacjent ma sprzęt, to na pewno powinien iść do łazienki. W opiece medycznej kolejność jest inna: ocena sprawności, ocena ryzyka, decyzja o miejscu toalety, przygotowanie sprzętu i dopiero wykonanie czynności z zachowaniem zasad bezpieczeństwa, higieny oraz poszanowania godności pacjenta.
Sprawdzenie stopnia niepełnosprawności w dokumentacji jest ważne, ale nie wystarcza jako pierwsze i jedyne działanie przed toaletą. Dokumentacja daje ogólną informację o rozpoznaniu, ograniczeniach i zaleceniach zespołu terapeutycznego, jednak nie zastępuje bieżącej obserwacji pacjenta. Opiekun musi zobaczyć, jak pacjent funkcjonuje tu i teraz: czy jest przytomny, wydolny, czy rozumie polecenia, czy ma siłę utrzymać pozycję siedzącą. Inaczej planowanie będzie trochę na ślepo.
Przygotowanie balkonika także nie powinno wyprzedzać oceny. Balkonik jest dobrym sprzętem pomocniczym, ale tylko wtedy, gdy pacjent umie i może z niego bezpiecznie korzystać. U niektórych osób konieczny będzie wózek, podnośnik, pomoc drugiej osoby albo toaleta w łóżku. Typowy błąd myślowy polega na założeniu, że skoro pacjent ma sprzęt, to na pewno powinien iść do łazienki. W opiece medycznej kolejność jest inna: ocena sprawności, ocena ryzyka, decyzja o miejscu toalety, przygotowanie sprzętu i dopiero wykonanie czynności z zachowaniem zasad bezpieczeństwa, higieny oraz poszanowania godności pacjenta.