Zaburzenia przemian metabolicznych w organizmie na skutek cukrzycy wpływają na ograniczenia odżywiania osoby chorej w zakresie spożywania
W cukrzycy najważniejszym problemem dietetycznym jest kontrola glikemii, czyli stężenia glukozy we krwi, dlatego ogranicza się przede wszystkim węglowodany proste oraz tłuszcze zwierzęce. Węglowodany proste, takie jak cukier, słodycze, miód, słodzone napoje, dżemy czy ciasta, szybko wchłaniają się z przewodu pokarmowego i mogą powodować gwałtowny wzrost glukozy po posiłku. To jest szczególnie ważne u osób leczonych insuliną albo lekami doustnymi, bo duże wahania glikemii zwiększają ryzyko powikłań. Tłuszcze zwierzęce, np. smalec, tłuste mięsa, boczek, kiełbasy, masło w nadmiarze, zawierają sporo nasyconych kwasów tłuszczowych. U chorego na cukrzycę trzeba na nie uważać, ponieważ cukrzyca mocno zwiększa ryzyko miażdżycy, nadciśnienia, zawału serca i udaru. W praktyce dobra opieka polega na tym, żeby posiłki były regularne, miały kontrolowaną ilość węglowodanów, a zamiast słodyczy wybierać produkty pełnoziarniste, warzywa, nabiał naturalny i chude źródła białka. Moim zdaniem warto też pamiętać, że opiekun medyczny nie układa samodzielnie diety leczniczej, ale powinien stosować zalecenia lekarza i dietetyka, obserwować apetyt, reakcję chorego na posiłki oraz zgłaszać objawy hipoglikemii lub hiperglikemii. To są dobre praktyki w opiece nad osobą z cukrzycą.
W cukrzycy łatwo pomylić ogólne pojęcie zdrowej diety z konkretnymi ograniczeniami wynikającymi z zaburzeń metabolizmu glukozy i lipidów. Nie chodzi o to, żeby ograniczać białko roślinne, bo ono zwykle jest korzystnym składnikiem jadłospisu. Rośliny strączkowe, produkty zbożowe pełnoziarniste czy orzechy mogą dostarczać białka, błonnika i składników mineralnych, choć oczywiście wszystko musi być dopasowane do stanu pacjenta, np. nerek. Podobnie sole mineralne nie są typowym składnikiem zakazanym w cukrzycy jako takiej. Ograniczenie soli kuchennej może być potrzebne przy nadciśnieniu, ale to trochę inny problem kliniczny, a nie główna zasada żywienia w cukrzycy. Węglowodany złożone też nie powinny być automatycznie odrzucane. Wręcz przeciwnie, produkty o niższym indeksie glikemicznym, bogate w błonnik, pomagają stabilizować glikemię i dają dłuższe uczucie sytości. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś słyszy słowo węglowodany i uznaje, że wszystkie są tak samo złe. A to nie jest takie proste. Największy problem robią cukry proste, bo szybko podnoszą poziom glukozy we krwi. Tłuszcze roślinne i witaminy również nie są tym, co standardowo ogranicza się u chorego na cukrzycę. Oleje roślinne, np. rzepakowy czy oliwa, w rozsądnej ilości są zwykle lepszym wyborem niż tłuszcze zwierzęce. Witaminy natomiast są potrzebne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, gojenia skóry i odporności. Z mojego doświadczenia najbezpieczniej zapamiętać tak: mniej cukru prostego i mniej tłustych produktów zwierzęcych, a więcej planowania posiłków, błonnika i regularności.