W planie działań opiekuńczych dla podopiecznego w umiarkowanym stadium otępienia, wspomagających jego codzienne funkcjonowanie, opiekun powinien uwzględnić
W umiarkowanym stadium otępienia najważniejsze jest podtrzymywanie tych funkcji, które jeszcze są zachowane, oraz takie prowadzenie rozmowy, żeby podopieczny czuł się bezpiecznie i nie był przeciążony. Dlatego ćwiczenia pamięci i komunikowanie się prostymi zwrotami są dobrym elementem planu opieki. Ćwiczenia pamięci nie oznaczają odpytywania jak w szkole, tylko spokojne aktywizowanie: oglądanie rodzinnych zdjęć, przypominanie nazw przedmiotów, układanie prostego planu dnia, korzystanie z kalendarza, zegara, podpisanych szafek czy tablicy z informacją, jaki jest dzień. Proste zwroty, krótkie zdania i jedna instrukcja naraz ułatwiają rozumienie komunikatu. Zamiast mówić: proszę teraz pójść do łazienki, umyć ręce, przebrać bluzkę i wrócić na śniadanie, lepiej powiedzieć: idziemy do łazienki, a potem spokojnie prowadzić dalej. W dobrych praktykach opieki nad osobą z otępieniem podkreśla się stały rytm dnia, cierpliwość, kontakt wzrokowy, spokojny ton głosu i niewyręczanie we wszystkim. Moim zdaniem to bardzo praktyczne, bo drobne ułatwienia komunikacyjne często robią większą różnicę niż długie tłumaczenia.
W opiece nad osobą w umiarkowanym stadium otępienia trzeba uważać, żeby nie traktować problemów z pamięcią jak zwykłego zapominalstwa, które da się naprawić logiczną rozmową. Pytanie podopiecznego o przyczyny kłopotów z pamięcią zwykle nie ma sensu terapeutycznego, bo osoba chora często sama nie potrafi ocenić swoich deficytów poznawczych. Może poczuć się zawstydzona, oskarżona albo zagubiona. Podobnie długie dyskusje na bieżące tematy, szczególnie abstrakcyjne lub wymagające śledzenia wielu informacji, mogą powodować frustrację. Lepsze są krótkie rozmowy, wspieranie orientacji i odnoszenie się do znanych, bezpiecznych doświadczeń. Zwiększanie liczby oraz nasilenia bodźców zewnętrznych też jest ryzykowne. Głośny telewizor, wielu rozmówców naraz, pośpiech, zmienne otoczenie i nadmiar poleceń mogą nasilać dezorientację, niepokój, pobudzenie, a czasem zachowania agresywne. W standardach opieki raczej dąży się do środowiska uporządkowanego, przewidywalnego i czytelnego. Nie chodzi o izolację, tylko o dobranie bodźców do możliwości chorego. Błędem jest również ograniczanie czynności samoobsługowych i aktywności ruchowej tylko dlatego, że podopieczny choruje. Nadmierne wyręczanie przyspiesza utratę samodzielności, osłabia sprawność, zwiększa ryzyko przykurczów, upadków, zaparć i obniżenia nastroju. Z mojego doświadczenia najczęstszy błąd myślowy jest taki: skoro osoba ma otępienie, to trzeba robić wszystko za nią. A właśnie nie. Trzeba pomagać tyle, ile potrzeba, ale zostawiać tyle samodzielności, ile się da, oczywiście przy zachowaniu bezpieczeństwa.