Opiekun medyczny wykonuje zmianę worka stomijnego jednoczęściowego. Po odklejeniu woreczka i usunięciu resztek kału, skórę wokół przetoki jelitowej powinien umyć
Skórę wokół przetoki jelitowej należy umyć ciepłą wodą z delikatnym mydłem o pH 5,5, ponieważ takie pH jest najbardziej zbliżone do naturalnego, lekko kwaśnego odczynu skóry. Dzięki temu nie narusza się tak mocno płaszcza hydrolipidowego, który chroni skórę przed maceracją, podrażnieniem i namnażaniem drobnoustrojów. W pielęgnacji stomii to naprawdę ważne, bo okolica przetoki jest stale narażona na kontakt z treścią jelitową, wilgoć oraz mechaniczne odklejanie przylepca. Z mojego doświadczenia wynika, że największy problem przy stomii to nie samo założenie worka, tylko właśnie zadbanie, żeby skóra była czysta, sucha i nieuszkodzona. Po umyciu trzeba skórę dokładnie osuszyć, najlepiej delikatnie przykładając gaziki lub miękki ręcznik, bez mocnego tarcia. Nie powinno się zostawiać tłustej warstwy po kosmetykach, bo płytka lub przylepiec mogą się gorzej trzymać. W praktyce opiekun medyczny powinien też ocenić kolor skóry, obecność zaczerwienienia, nadżerek, wysięku, obrzęku czy bólu zgłaszanego przez pacjenta. Dobre praktyki mówią: łagodne oczyszczanie, dokładne osuszanie, dopasowanie otworu w sprzęcie stomijnym do wielkości stomii i ochrona skóry preparatem barierowym, jeśli jest taka potrzeba i zgodnie z procedurą placówki.
W pielęgnacji skóry wokół stomii łatwo pomylić zwykłe „odkażanie” z prawidłową higieną, a to nie jest to samo. Skóra przy przetoce jelitowej jest delikatna, często podrażniana przez enzymy trawienne, wilgoć i klej z worka stomijnego. Dlatego podstawą jest łagodne oczyszczanie, a nie stosowanie przypadkowych środków drażniących. Mydło o pH 4,5 może wydawać się dobre, bo skóra ma kwaśny odczyn, ale w standardowej pielęgnacji stomii wybiera się preparaty możliwie neutralne dla bariery skórnej, najczęściej o pH około 5,5. Zbyt kwaśny lub intensywny preparat może nasilać pieczenie, przesuszenie i zaczerwienienie, szczególnie gdy skóra już jest uszkodzona po odklejaniu sprzętu. Nadmanganian potasu kojarzy się z działaniem odkażającym i osuszającym, więc czasem ktoś uzna, że „będzie dokładniej”. Moim zdaniem to typowy błąd: przy zmianie worka stomijnego nie chodzi o wyjaławianie skóry. Nadmanganian może silnie wysuszać, barwić skórę, podrażniać i zaburzać ocenę zmian skórnych. Napar z rumianku też brzmi łagodnie i domowo, ale w opiece medycznej to nie jest dobry wybór do rutynowej pielęgnacji stomii. Rumianek może uczulać, napar nie jest jałowy, a dodatkowo pozostawia na skórze substancje, które mogą pogarszać przyczepność przylepca. Częsty tok myślenia jest taki, że skoro coś jest „naturalne”, to musi być bezpieczne. No właśnie nie zawsze. Przy stomii liczy się przewidywalność, czystość, brak drażnienia i trzymanie się procedur. Najbezpieczniej jest użyć ciepłej wody i delikatnego mydła o pH 5,5, a potem skórę dokładnie osuszyć przed założeniem nowego worka.