U pacjenta stwierdzono krwotok z nosa. Jak należy postąpić udzielając pierwszej pomocy?
W krwotoku z nosa najbezpieczniej jest posadzić pacjenta, pochylić jego głowę lekko do przodu i polecić mu mocne uciśnięcie miękkiej części nosa, czyli skrzydełek, mniej więcej przez 10 minut bez ciągłego sprawdzania, czy już przestało lecieć. Takie postępowanie ogranicza wypływ krwi z naczyń w przedniej części przegrody nosa, gdzie krwawienia zdarzają się najczęściej. Pochylenie do przodu ma bardzo praktyczny sens: krew wypływa na zewnątrz, a nie spływa do gardła, więc mniejsze jest ryzyko zachłyśnięcia, kaszlu, nudności i wymiotów. Pacjent powinien oddychać przez usta, spokojnie siedzieć, nie mówić za dużo i nie wydmuchiwać nosa bezpośrednio po ustaniu krwawienia. Z mojego doświadczenia to właśnie cierpliwy, ciągły ucisk daje najlepszy efekt, a nie nerwowe przykładanie chusteczek co chwilę. Dobrą praktyką jest założenie rękawiczek, obserwacja ilości krwi, koloru skóry, zawrotów głowy i ogólnego stanu pacjenta. Można też zastosować chłodny okład na nasadę nosa lub kark, ale to jest dodatek, nie główne działanie. Pomocy medycznej trzeba szukać, gdy krwotok trwa dłużej niż 15-20 minut mimo ucisku, jest bardzo obfity, wystąpił po urazie głowy/twarzy, pacjent przyjmuje leki przeciwkrzepliwe albo pojawiają się objawy osłabienia, bladość, poty czy zaburzenia świadomości.
Przy krwawieniu z nosa często pojawia się odruch, żeby położyć pacjenta albo odchylić mu głowę do tyłu, bo wtedy mniej widać krwi. To jednak jest mylące i w praktyce może zaszkodzić. Krew spływa wtedy po tylnej ścianie gardła, pacjent może ją połykać, zachłysnąć się nią albo zacząć wymiotować. U osoby osłabionej, starszej, z zaburzeniami świadomości czy po urazie ryzyko aspiracji do dróg oddechowych jest szczególnie ważne. Pozycja płaska na plecach też nie jest dobra, bo utrudnia kontrolę krwawienia i niepotrzebnie zwiększa ryzyko zalegania krwi w gardle. Letni okład na czoło nie zatrzymuje mechanicznie krwawienia z naczyń nosa, więc może dawać tylko fałszywe poczucie, że coś robimy. Moim zdaniem to taki typowy błąd z domowych porad, a nie standard pierwszej pomocy. Wkładanie tamponów do obu otworów nosowych przez osobę bez odpowiedniego przygotowania również nie jest zalecane jako podstawowe działanie. Można podrażnić śluzówkę, wepchnąć materiał zbyt głęboko, utrudnić ocenę krwawienia albo stworzyć problem przy późniejszym usuwaniu opatrunku. Profesjonalna tamponada nosa to już procedura medyczna wykonywana według zasad, a nie zwykłe upychanie chusteczek. Najważniejsze jest ustawienie pacjenta w pozycji siedzącej, lekkie pochylenie do przodu, stały ucisk skrzydełek nosa oraz obserwacja stanu ogólnego. Warto pamiętać też o ochronie własnej, czyli rękawiczkach i higienie rąk, bo kontakt z krwią zawsze traktujemy jako potencjalnie zakaźny.