Pielęgniarka po przygotowaniu leków doustnych zleconych przez lekarza dla pacjenta ze stwierdzoną schizofrenią, poprosiła opiekuna medycznego o pomoc pacjentowi w ich przyjęciu. W takim wypadku opiekun powinien w szczególności
Najważniejsze w tej sytuacji jest upewnienie się, że pacjent faktycznie połknął leki. Pielęgniarka przygotowała leki zgodnie ze zleceniem lekarskim, a opiekun medyczny pomaga tylko w ich przyjęciu, czyli działa w ramach pracy zespołu terapeutycznego i swoich kompetencji. U pacjenta ze schizofrenią może występować brak krytycyzmu wobec choroby, nieufność, urojenia dotyczące leczenia albo celowe ukrywanie tabletek w jamie ustnej. Dlatego sama obecność przy podaniu nie wystarczy. Trzeba spokojnie obserwować, czy pacjent włożył lek do ust, popił go i połknął. W praktyce można poprosić, żeby pacjent napił się jeszcze trochę wody i przez chwilę z nim zostać. Moim zdaniem ważne jest tu wyczucie: nie chodzi o kontrolowanie pacjenta jak dziecka, tylko o bezpieczne dopilnowanie terapii. Jeśli pacjent odmawia, wypluwa tabletki, chowa je pod językiem albo zachowuje się nietypowo, opiekun nie zmusza go do przyjęcia leków, tylko informuje pielęgniarkę. To jest dobra praktyka, zgodna z zasadą bezpieczeństwa farmakoterapii, obserwacji pacjenta i poszanowania jego godności.
W tej sytuacji łatwo pomylić ogólną troskę o pacjenta z najważniejszym obowiązkiem związanym z pomocą przy przyjęciu leków. Zapytanie o samopoczucie pacjenta jest oczywiście wartościowe, bo opiekun medyczny powinien obserwować stan podopiecznego, jego nastrój, kontakt słowny, senność, pobudzenie czy nietypowe zachowanie. Jednak przed podaniem leków zasadnicza ocena, czy lek można podać i czy nie ma przeciwwskazań, należy do pielęgniarki lub lekarza. Opiekun nie powinien przejmować odpowiedzialności za decyzję terapeutyczną, tylko zgłaszać zauważone objawy personelowi medycznemu. Przygotowanie soku do popicia też nie jest najlepszym wyborem. Leki zwykle podaje się do popicia wodą, chyba że personel zadecyduje inaczej. Niektóre napoje mogą wchodzić w interakcje z lekami albo zmieniać ich wchłanianie, a przy lekach psychiatrycznych lepiej nie kombinować na własną rękę. Zabezpieczenie apteczki z pozostałymi lekami jest ważne organizacyjnie, szczególnie na oddziale czy w placówce, ale nie stanowi głównego działania przy bezpośredniej pomocy konkretnemu pacjentowi w zażyciu przygotowanych tabletek. Typowy błąd myślowy polega tu na skupieniu się na czynnościach pomocniczych wokół podania leków, zamiast na kluczowym efekcie: lek ma zostać bezpiecznie przyjęty i połknięty. U osoby ze schizofrenią ryzyko odmowy leczenia, ukrycia tabletki w policzku albo późniejszego wyplucia jest realne. Z mojego doświadczenia w nauce zawodu wynika, że właśnie takie drobne niedopilnowanie potrafi potem zaburzyć cały proces leczenia. Opiekun ma obserwować, wspierać, zachować spokój i w razie problemu od razu zgłosić sprawę pielęgniarce.