Opieka duszpasterska dla pacjentów przebywających w szpitalu realizowana jest zgodnie z ustawą
Opieka duszpasterska pacjenta w szpitalu wynika z ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. To właśnie ten akt prawny opisuje, że pacjent przebywający w podmiocie leczniczym wykonującym stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne ma prawo do opieki duszpasterskiej, zgodnej ze swoim wyznaniem i przekonaniami. W praktyce oznacza to, że personel nie powinien traktować tej potrzeby jako dodatku, tylko jako element poszanowania godności, autonomii i komfortu psychicznego chorego. Jeżeli pacjent prosi o kontakt z duchownym, opiekun medyczny powinien przekazać taką informację pielęgniarce, lekarzowi albo osobie organizującej pracę oddziału, zgodnie z procedurą placówki. Szczególnie ważne jest to przy ciężkim stanie pacjenta, zagrożeniu życia, przed zabiegiem czy w sytuacji silnego lęku. Moim zdaniem w praktyce łatwo o tym zapomnieć, bo skupiamy się na parametrach, lekach i czynnościach pielęgnacyjnych, a potrzeby duchowe też wpływają na poczucie bezpieczeństwa. Dobra praktyka to zapytać spokojnie, bez oceniania, czy pacjent chce kontaktu z osobą duchowną albo potrzebuje chwili prywatności. Trzeba też pamiętać o tajemnicy zawodowej i o tym, że nie narzucamy pacjentowi żadnych przekonań.
W tym pytaniu łatwo pomylić przepisy, bo wszystkie podane ustawy kojarzą się jakoś ze zdrowiem, ale nie każda reguluje prawa pacjenta w szpitalu. Ustawa o służbie medycyny pracy dotyczy głównie profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami, badań wstępnych, okresowych i kontrolnych oraz oceny wpływu warunków pracy na zdrowie. Nie opisuje ona organizowania kontaktu pacjenta hospitalizowanego z duchownym, bo jej centrum zainteresowania jest relacja pracownik-pracodawca-system medycyny pracy, a nie pobyt chorego na oddziale. Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego jest bardzo ważna, zwłaszcza przy poszanowaniu godności osób z zaburzeniami psychicznymi, zasadach przyjęcia do szpitala psychiatrycznego czy stosowania przymusu bezpośredniego. Jednak sama opieka duszpasterska jako ogólne prawo pacjenta w szpitalu nie wynika właśnie z niej. Można mieć skojarzenie, że duchowość łączy się z psychiką i wsparciem emocjonalnym, i trochę tak jest w praktyce, ale podstawa prawna jest inna. Ustawa o zdrowiu publicznym odnosi się raczej do działań populacyjnych: profilaktyki, promocji zdrowia, monitorowania zagrożeń i programów zdrowotnych. Nie jest to akt, który bezpośrednio mówi personelowi oddziału, jak realizować indywidualne prawa chorego przy łóżku pacjenta. Właściwą podstawą jest ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, bo ona obejmuje prawa takie jak informacja, zgoda, poszanowanie intymności i godności, dokumentacja medyczna, tajemnica informacji oraz właśnie prawo do opieki duszpasterskiej. Z mojego doświadczenia najczęstszy błąd polega na tym, że ktoś wybiera ustawę brzmiącą medycznie, zamiast zastanowić się, czy pytanie dotyczy organizacji leczenia, profilaktyki, czy konkretnych uprawnień pacjenta podczas hospitalizacji.