U pacjentki z założonym cewnikiem Foleya opiekun kontroluje dobową ilość oddawanego moczu. Która z wartości wskazuje na prawidłowe funkcjonowanie nerek?
Dobowa diureza na poziomie 1500–2000 ml u osoby dorosłej zwykle świadczy o prawidłowym wydalaniu moczu i dobrej pracy nerek, oczywiście przy typowej podaży płynów i bez szczególnych ograniczeń lekarskich. Przy cewniku Foleya opiekun może dość dokładnie obserwować ilość moczu w worku, ale ważne jest, żeby robić to regularnie, zapisywać wynik w dokumentacji i zwracać uwagę nie tylko na objętość, ale też na barwę, przejrzystość, zapach oraz obecność osadu czy krwi. Moim zdaniem to jedna z prostszych, ale bardzo ważnych obserwacji, bo spadek diurezy może być wczesnym sygnałem odwodnienia, pogorszenia czynności nerek, zatrzymania moczu przez zatkanie cewnika albo problemów krążeniowych. W praktyce worek na mocz powinien być zawsze poniżej poziomu pęcherza, nie może leżeć na podłodze, a dren nie powinien być zagięty. Za niepokojącą uznaje się zwykle diurezę poniżej około 500 ml na dobę albo poniżej 0,5 ml/kg/h, szczególnie jeśli utrzymuje się dłużej. Dlatego wartość 1500–2000 ml/dobę najlepiej pasuje do prawidłowego funkcjonowania układu moczowego w tym pytaniu.
Niższe wartości dobowe mogą czasem wystąpić przejściowo, na przykład gdy pacjentka mało pije, mocno się poci, gorączkuje albo przyjmuje leki wpływające na gospodarkę wodno-elektrolitową. Nie oznacza to jednak, że są najlepszym wskaźnikiem prawidłowej czynności nerek w typowym pytaniu testowym. Zakres 800–1000 ml/dobę bywa jeszcze spotykany u niektórych osób, ale jest już raczej dolną granicą i wymaga zastanowienia: ile pacjentka przyjęła płynów, czy nie ma objawów odwodnienia, czy dren cewnika nie jest zagięty i czy worek odpływowy nie znajduje się zbyt wysoko. Jeszcze mniejsza ilość, około 600–800 ml/dobę, powinna wzbudzić większą czujność, bo może sugerować skąpomocz, zwłaszcza gdy trwa przez całą dobę i nie ma jasnego wytłumaczenia. Z kolei 1000–1200 ml/dobę nie musi od razu oznaczać stanu alarmowego, ale w porównaniu z typową prawidłową diurezą dorosłego człowieka jest mniej jednoznaczne i nie jest najlepszą odpowiedzią egzaminacyjną. Częsty błąd polega na myśleniu, że skoro mocz w ogóle się pojawia w worku, to nerki działają prawidłowo. W opiece nad pacjentem z cewnikiem Foleya liczy się jednak systematyczny pomiar dobowy, obserwacja cech moczu oraz szybkie zgłoszenie pielęgniarce lub lekarzowi nagłego spadku ilości moczu, bólu, gorączki, krwiomoczu albo braku odpływu mimo pełnego pęcherza.