Oklepywanie pleców jest przeciwwskazane u pacjentów
Oklepywanie pleców, czyli element drenażu ułożeniowego i fizjoterapii oddechowej, jest przeciwwskazane u pacjentów po urazach czaszkowo-mózgowych, szczególnie gdy istnieje ryzyko wzrostu ciśnienia śródczaszkowego, obrzęku mózgu albo niestabilnego stanu neurologicznego. Podczas oklepywania dochodzi do wibracji, pobudzenia kaszlu, zmiany ciśnienia w klatce piersiowej i czasem chwilowego wzrostu ciśnienia tętniczego. U chorego po urazie głowy może to pogorszyć perfuzję mózgową i nasilić objawy neurologiczne. W praktyce opiekun medyczny nie powinien wykonywać takiego zabiegu samodzielnie, jeśli pacjent jest po świeżym urazie czaszki, ma zaburzenia świadomości, wymioty, drgawki, narastający ból głowy czy podejrzenie krwawienia wewnątrzczaszkowego. Standardem dobrej praktyki jest sprawdzenie zlecenia, ocena stanu pacjenta, konsultacja z pielęgniarką lub fizjoterapeutą oraz obserwacja oddechu, saturacji i reakcji chorego. Moim zdaniem to jedno z tych pytań, gdzie trzeba pamiętać, że zabieg pozornie prosty może być ryzykowny, jeśli działa na cały organizm, a nie tylko na płuca.
Oklepywanie pleców nie jest zabiegiem zakazanym tylko dlatego, że pacjent ma trudności ze zmianą pozycji ciała. Taka sytuacja wymaga raczej dostosowania techniki, pomocy drugiej osoby, zabezpieczenia chorego przed upadkiem i dobrania bezpiecznego ułożenia, a nie automatycznego rezygnowania z zabiegu. Typowy błąd myślowy polega tu na pomieszaniu utrudnienia organizacyjnego z przeciwwskazaniem medycznym. Pacjent niesamodzielny może wymagać większej ostrożności, ale jeżeli lekarz lub fizjoterapeuta zalecił terapię oddechową, to można ją wykonać zgodnie z zasadami. Przewlekła obturacyjna choroba płuc też nie jest sama w sobie przeciwwskazaniem. Wręcz przeciwnie, u części chorych z POChP, zwłaszcza przy zalegającej wydzielinie, techniki ułatwiające ewakuację śluzu mogą być pomocne. Oczywiście nie robi się tego mechanicznie i na siłę, bo przy duszności, sinicy, bólu w klatce piersiowej czy spadku saturacji trzeba przerwać i zgłosić problem. Okres rekonwalescencji po zapaleniu płuc również często kojarzy się z potrzebą poprawy wentylacji płuc i oczyszczania drzewa oskrzelowego. Oklepywanie może wtedy wspierać odkrztuszanie, jeśli pacjent ma wydzielinę i nie ma innych przeciwwskazań, takich jak krwioplucie, świeże złamania żeber, ciężka osteoporoza, niestabilność krążeniowa czy właśnie stan po urazie czaszkowo-mózgowym. Najważniejsze jest więc nie samo hasło choroby, ale ocena ryzyka i aktualnego stanu chorego. Z mojego doświadczenia najbezpieczniej zapamiętać: płuca z zalegającą wydzieliną często są wskazaniem, a świeży problem neurologiczny po urazie głowy to sygnał stop, dopóki zespół medyczny nie zdecyduje inaczej.