Pacjent po kilku dniach unieruchomienia w łóżku powinien zacząć je opuszczać. Przed wstaniem pacjenta z łóżka (uzyskaniem pozycji pionowej) opiekun powinien przede wszystkim
Posadzenie pacjenta na brzegu łóżka ze spuszczonymi nogami jest najważniejszym etapem przed uzyskaniem pozycji pionowej po kilku dniach leżenia. Chodzi głównie o bezpieczną pionizację i zapobieganie hipotensji ortostatycznej, czyli nagłemu spadkowi ciśnienia po zmianie pozycji z leżącej na stojącą. Po dłuższym unieruchomieniu układ krążenia reaguje wolniej, krew może zalegać w kończynach dolnych, a pacjent może poczuć zawroty głowy, osłabienie, mdłości albo nawet zemdleć. Dlatego dobra praktyka jest taka: najpierw unieść tułów, potem posadzić chorego na łóżku z nogami opuszczonymi, chwilę obserwować jego twarz, oddech, kolor skóry, kontakt słowny i samopoczucie. Dopiero jeśli pacjent toleruje tę pozycję, można pomagać mu wstać. Moim zdaniem to jedna z tych czynności, które wyglądają prosto, ale realnie chronią przed upadkiem. W praktyce opiekun powinien stać blisko pacjenta, zabezpieczyć stopy przed poślizgiem, użyć stabilnego obuwia lub skarpet antypoślizgowych i w razie potrzeby poprosić drugą osobę o asekurację. To jest zgodne z zasadami ergonomii, profilaktyki upadków i stopniowej aktywizacji chorego po unieruchomieniu.
Przygotowanie pacjenta do wstania po kilku dniach leżenia nie polega przede wszystkim na wykonaniu czynności ogólnie korzystnych, tylko na bezpiecznej zmianie pozycji ciała. Ćwiczenia bierne kończyn dolnych mogą być bardzo potrzebne u osoby unieruchomionej, bo poprawiają ruchomość stawów, zmniejszają ryzyko przykurczów i wspierają krążenie żylne. Jednak same ćwiczenia nie sprawdzają, czy pacjent dobrze toleruje pozycję siedzącą i pionową. Można je wykonać wcześniej jako element rehabilitacji lub profilaktyki powikłań, ale przed wstaniem kluczowe jest posadzenie chorego na brzegu łóżka ze spuszczonymi nogami i obserwacja reakcji organizmu. To taki praktyczny test dla układu krążenia, trochę niedoceniany, a bardzo ważny. Wywietrzenie pomieszczenia także jest dobrą czynnością pielęgnacyjną, bo poprawia komfort i jakość powietrza, ale nie zabezpiecza pacjenta przed omdleniem ortostatycznym ani upadkiem. Podobnie ocena higieny chorego jest elementem całościowej opieki, lecz nie rozwiązuje głównego problemu tej sytuacji, czyli nagłej zmiany pozycji po unieruchomieniu. Typowy błąd myślowy polega tu na wybieraniu odpowiedzi, która brzmi opiekuńczo albo ogólnie prawidłowo, zamiast tej, która odpowiada na najpilniejsze ryzyko kliniczne. Przy pionizacji trzeba myśleć kolejnością: bezpieczeństwo, obserwacja, asekuracja, dopiero potem dalsze czynności. Pacjent może wyglądać dobrze w pozycji leżącej, a po posadzeniu nagle zblednąć, spocić się, zgłosić mroczki przed oczami albo osunąć się. Dlatego właśnie etap siedzenia ze spuszczonymi nogami jest podstawową dobrą praktyką w opiece nad osobą po dłuższym leżeniu.