Która grupa czynności wykonywanych podczas ścielenia łóżka z obłożnie chorym narażonym na powstawanie odleżyn ma zastosowanie w ich profilaktyce?
W tej sytuacji najważniejsze jest usunięcie z łóżka wszystkiego, co może punktowo uciskać skórę, oraz takie ułożenie dolnych warstw pościeli, żeby były gładkie, suche i dobrze napięte. Okruchy, fałdy prześcieradła, zagięcia podkładu czy grudki materiału działają jak małe punkty ucisku. U chorego leżącego długo w jednej pozycji mogą one zaburzać mikrokrążenie w skórze, szczególnie w okolicy kości krzyżowej, pięt, łopatek, łokci i bioder. Dlatego powymiatanie okruchów, wygładzenie pościeli, naciągnięcie jej i podłożenie pod materac dolnych warstw jest elementem profilaktyki odleżyn. To niby prosta czynność, ale w praktyce bardzo ważna. Z mojego doświadczenia właśnie takie drobiazgi często decydują, czy pacjent ma komfort i bezpieczną skórę. Dobre standardy opieki mówią, że łóżko osoby narażonej na odleżyny powinno być czyste, suche, bez zmarszczeń i bez twardych szwów pod miejscami ucisku. Przy ścieleniu trzeba też unikać przesuwania chorego po prześcieradle, bo tarcie i siły ścinające uszkadzają naskórek. Jeśli trzeba zmienić pozycję, warto używać podkładu, prześcieradła pomocniczego albo łatwoślizgu, ale samo łóżko musi być przede wszystkim równe i wygładzone.
W profilaktyce odleżyn nie wystarczy zrobić łóżka ładnie z wyglądu. Liczy się to, co dzieje się ze skórą pacjenta pod wpływem ucisku, tarcia, wilgoci i sił ścinających. Łatwoślizgi mogą być bardzo pomocne podczas przemieszczania chorego, bo zmniejszają tarcie przy przesuwaniu i obracaniu. Jednak samo wymienienie łatwoślizgu nie rozwiązuje problemu, jeśli dolne warstwy pościeli są sztywne, krochmalone albo niedokładnie wygładzone. Wykrochmalona pościel jest twardsza, mniej elastyczna i może drażnić skórę, a u osoby obłożnie chorej to naprawdę nie jest drobiazg. Moim zdaniem to częsty błąd myślowy: coś wygląda czysto i schludnie, więc automatycznie uznajemy, że jest dobre dla pacjenta. A nie zawsze tak jest. Podkładanie wierzchniego przykrycia i koca pod materac od strony nóg także nie jest typowym działaniem przeciwodleżynowym. Zbyt mocno napięta kołdra może ograniczać ruch stóp, uciskać palce, pięty i sprzyjać niewygodnemu ustawieniu kończyn. U chorego leżącego długo może to zwiększać dyskomfort, a czasem nawet ryzyko przykurczów czy ucisku w okolicy pięt. Samo powymiatanie okruchów jest dobrym kierunkiem, ale jeśli łączy się je tylko z podkładaniem górnego przykrycia pod materac, brakuje najważniejszego elementu: wygładzenia i napięcia dolnych warstw, czyli tych, które mają bezpośredni kontakt z ciałem pacjenta. W praktyce trzeba myśleć o powierzchni leżenia jak o czymś terapeutycznym: ma być czysta, sucha, gładka, bez fałd i bez punktów ucisku.