W celu pełnego rozpoznania problemów oraz potrzeb osoby chorej i niesamodzielnej opiekun medyczny powinien dokonać analizy jej funkcjonowania w sferach:
Pełne rozpoznanie problemów i potrzeb osoby chorej lub niesamodzielnej powinno obejmować sferę socjologiczną, psychiczną i biologiczną, czyli tak zwane podejście całościowe, biopsychospołeczne. To jest bardzo ważne w pracy opiekuna medycznego, bo pacjent nie jest tylko chorobą, łóżkiem i kartą obserwacji. Sfera biologiczna dotyczy m.in. stanu fizycznego, bólu, odżywienia, wydalania, mobilności, skóry, ryzyka odleżyn czy parametrów życiowych. Sfera psychiczna obejmuje nastrój, lęk, poczucie bezpieczeństwa, motywację, pamięć, orientację oraz sposób radzenia sobie z chorobą. Sfera socjologiczna to relacje rodzinne, warunki mieszkaniowe, wsparcie społeczne, izolacja, role społeczne i możliwości korzystania z pomocy. W praktyce opiekun, obserwując pacjenta, rozmawiając z nim i współpracując z zespołem terapeutycznym, może lepiej dobrać czynności opiekuńcze. Moim zdaniem to jedna z podstaw dobrej opieki, bo czasem największy problem pacjenta nie wynika z samej diagnozy, tylko z samotności, lęku albo braku wsparcia w domu. Takie podejście jest zgodne z dobrymi praktykami opieki długoterminowej i zasadą indywidualizacji opieki.
W tym pytaniu łatwo pomylić ocenę funkcjonowania pacjenta z pojedynczymi informacjami o jego życiu, ale opiekun medyczny powinien patrzeć szerzej. Sama sfera zawodowa czy rodzinna może mieć znaczenie, zwłaszcza gdy pacjent martwi się utratą pracy, obowiązkami domowymi albo zależnością od bliskich. Jednak nie daje to pełnego obrazu potrzeb osoby chorej i niesamodzielnej, bo brakuje tu oceny biologicznej, czyli stanu ciała, sprawności, bólu, odżywienia, skóry, wydalania i innych podstawowych funkcji. Podobnie ujęcie genetyczne nie jest typowym obszarem rozpoznawania problemów w codziennej pracy opiekuna medycznego. Genetyka może być ważna w medycynie, na przykład przy chorobach dziedzicznych, ale opiekun nie analizuje potrzeb pacjenta głównie przez pryzmat genów. To byłoby zbyt wąskie i mało praktyczne. Również sfera materialna może wpływać na jakość życia, bo brak pieniędzy utrudnia zakup leków, środków chłonnych czy odpowiedniego sprzętu, ale sama w sobie nie zastępuje całościowej oceny funkcjonowania. Typowy błąd myślowy polega na wybieraniu elementów, które brzmią życiowo i sensownie, zamiast szukać profesjonalnego modelu oceny pacjenta. W opiece obowiązuje podejście biopsychospołeczne: biologiczne, psychiczne i społeczne. Ono pozwala zauważyć zarówno ograniczenia fizyczne, jak i emocje oraz sytuację społeczną chorego. Z mojego doświadczenia, gdy pominie się choć jedną z tych sfer, plan opieki robi się trochę przypadkowy i mniej skuteczny.