W celu monitorowania samodzielności podopiecznego w zakresie wykonywania złożonych czynności życia codziennego należy posłużyć się skalą
Skala Lawtona jest właściwym narzędziem, gdy chcemy ocenić samodzielność podopiecznego w zakresie złożonych czynności życia codziennego, czyli IADL. Chodzi tu nie tylko o to, czy osoba umie się umyć albo zjeść posiłek, ale czy radzi sobie z bardziej skomplikowanym funkcjonowaniem w domu i środowisku. W skali Lawtona ocenia się m.in. korzystanie z telefonu, robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, prowadzenie gospodarstwa domowego, pranie, korzystanie z transportu, przyjmowanie leków oraz gospodarowanie pieniędzmi. W praktyce opiekuna medycznego taka ocena bardzo pomaga w planowaniu opieki: wiadomo wtedy, czy podopieczny potrzebuje tylko nadzoru, czy realnej pomocy przy organizacji dnia. Moim zdaniem to jedna z bardziej praktycznych skal, bo pokazuje, jak człowiek faktycznie funkcjonuje poza samym łóżkiem czy łazienką. Zgodnie z dobrą praktyką wynik skali warto zestawić z obserwacją, rozmową z pacjentem i informacjami od rodziny, bo czasem podopieczny deklaruje samodzielność, ale w codziennych sytuacjach wychodzi trochę inaczej.
W tym pytaniu łatwo pomylić różne skale oceny, bo wszystkie dotyczą w pewnym sensie sprawności pacjenta, ale każda mierzy coś innego. Skala Tinetti służy głównie do oceny równowagi i chodu oraz ryzyka upadków. Jest bardzo przydatna u osób starszych, po udarach, z zaburzeniami lokomocji albo przy planowaniu pionizacji, ale nie powie nam dokładnie, czy podopieczny potrafi zrobić zakupy, zarządzać lekami czy opłacić rachunki. To już jest inny poziom samodzielności, bardziej społeczny i organizacyjny. Skala Katza ocenia podstawowe czynności życia codziennego, czyli ADL, takie jak kąpiel, ubieranie się, korzystanie z toalety, przemieszczanie się, kontrola wydalania i jedzenie. Jest ważna, ale dotyczy prostszych, bardziej podstawowych aktywności. Typowy błąd polega na tym, że ktoś widzi hasło czynności życia codziennego i od razu wybiera Katza, nie zauważając słowa złożonych. Właśnie to słowo jest kluczowe. Skala Lawtona dotyczy IADL, czyli czynności instrumentalnych i bardziej wymagających poznawczo. Z kolei skala Torrance'a nie jest standardowym narzędziem do monitorowania samodzielności w codziennym funkcjonowaniu opiekuńczym w takim znaczeniu jak Lawton czy Katz. Kojarzenie jej z oceną opieki nad osobą niesamodzielną może wynikać z mieszania nazw skal używanych w różnych dziedzinach. W pracy opiekuna ważne jest, żeby dobrać narzędzie do celu oceny: do chodu i równowagi używa się innych skal, do podstawowej samoobsługi innych, a do złożonej niezależności życiowej właśnie skali Lawtona.