Najczęstszymi przyczynami zanieczyszczenia gleby są pestycydy, detergenty i metale ciężkie. Jeżeli przedostaną się do uprawianych na niej warzyw i zostaną spożyte, mogą wywołać:
Zanieczyszczenia gleby, takie jak pestycydy, detergenty oraz metale ciężkie, najczęściej działają na organizm po spożyciu skażonej żywności przez przewód pokarmowy. Dlatego najbardziej typowe są objawy zatrucia pokarmowego: ból brzucha, nudności, wymioty, biegunka, osłabienie, czasem odwodnienie. Warzywa rosnące w skażonej glebie mogą kumulować substancje toksyczne, np. ołów, kadm czy rtęć, szczególnie jeśli nie są właściwie kontrolowane, myte i przechowywane. Moim zdaniem warto to zapamiętać bardzo praktycznie: jeśli szkodliwa substancja została zjedzona, to pierwszym miejscem reakcji zwykle będzie układ pokarmowy. W gastronomii, opiece i żywieniu podopiecznych ważne są dobre praktyki higieniczne: dokładne mycie warzyw pod bieżącą wodą, obieranie produktów z niepewnego źródła, kupowanie żywności od sprawdzonych dostawców oraz przestrzeganie zasad GHP, GMP i systemu HACCP. U osób starszych biegunka po zatruciu jest szczególnie groźna, bo szybko prowadzi do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych. W praktyce trzeba obserwować stan ogólny, ilość wypijanych płynów, częstość stolców i zgłaszać niepokojące objawy personelowi medycznemu.
Przy skażeniu warzyw pestycydami, detergentami lub metalami ciężkimi trzeba myśleć przede wszystkim o drodze narażenia. Jeżeli toksyczna substancja została spożyta razem z jedzeniem, to jej bezpośredni kontakt z organizmem zaczyna się w jamie ustnej, żołądku i jelitach. Stąd najbardziej logiczne są objawy ze strony przewodu pokarmowego, a nie typowe objawy infekcji gardła, chorób układu oddechowego czy zapalenia żył. Bóle żołądka rzeczywiście mogą pasować do zatrucia, ale zapalenie żył nie jest typowym następstwem zjedzenia skażonych warzyw. Zapalenie żył kojarzy się raczej z problemami naczyniowymi, wkłuciami dożylnymi, unieruchomieniem albo zaburzeniami krzepnięcia, nie z klasycznym zatruciem pokarmowym. Wysoka temperatura i ból gardła bardziej sugerują infekcję wirusową lub bakteryjną górnych dróg oddechowych. Takie objawy mogą wystąpić niezależnie, ale nie są charakterystycznym skutkiem pestycydów czy metali ciężkich w pożywieniu. Zapalenie oskrzeli dotyczy dróg oddechowych i zwykle wiąże się z zakażeniem albo wdychaniem drażniących substancji, a nie z połknięciem skażonych warzyw. Same wymioty mogłyby pasować do zatrucia, ale połączenie ich z zapaleniem oskrzeli jest już mylące. Typowy błąd myślowy polega na wybieraniu odpowiedzi, w której występuje jeden prawdopodobny objaw, bez sprawdzenia całego zestawu. W dobrej praktyce opiekuna ważne jest łączenie objawów z mechanizmem narażenia: połknięcie toksyny daje głównie dolegliwości żołądkowo-jelitowe, czyli zatrucie przewodu pokarmowego i biegunkę.