Na której z tętnic nie wykonuje się pomiaru tętna?
Tętnica krezkowa jest właściwą odpowiedzią, bo nie wykonuje się na niej standardowego pomiaru tętna przez badanie palpacyjne. Tętnice krezkowe leżą głęboko w jamie brzusznej i zaopatrują jelita, więc nie są dostępne pod palcami tak jak tętnica promieniowa, szyjna, ramienna czy udowa. W praktyce opiekuna medycznego albo pielęgniarskiej ocenie podstawowej tętno mierzy się w miejscach, gdzie naczynie przebiega powierzchownie i można je delikatnie docisnąć do twardszego podłoża, zwykle kości. Moim zdaniem to jest dobra zasada do zapamiętania: tętno badamy tam, gdzie da się je bezpiecznie wyczuć, a nie tam, gdzie tętnica tylko anatomicznie istnieje. Tętnica ramienna prawa i lewa może być używana, zwłaszcza przy pomiarze ciśnienia, u niemowląt lub gdy tętno na nadgarstku jest słabo wyczuwalne. Tętnica pachowa jest mniej typowym miejscem, ale anatomicznie jest dostępna w dole pachowym i może mieć znaczenie w ocenie ukrwienia kończyny. Dobra praktyka mówi, żeby tętna nie badać kciukiem, bo ma on własne tętnienie, oceniać częstość, miarowość, napięcie i wypełnienie oraz porównać obie strony, jeśli jest taka potrzeba. Wynik trzeba też odnotować zgodnie z dokumentacją placówki.
W tym pytaniu łatwo pomylić samą obecność tętnicy w organizmie z możliwością praktycznego zbadania na niej tętna. Tętnica ramienna po stronie prawej i lewej jest jak najbardziej miejscem, gdzie można oceniać tętno, bo przebiega stosunkowo powierzchownie w obrębie ramienia i okolicy dołu łokciowego. Wykorzystuje się ją również przy pomiarze ciśnienia tętniczego, kiedy mankiet zakłada się na ramię, a przepływ w tętnicy ramiennej jest oceniany metodą osłuchową albo automatycznie przez aparat. Dlatego uznanie tętnicy ramiennej za miejsce, na którym nie mierzy się tętna, wynika zwykle z tego, że uczymy się najczęściej o tętnicy promieniowej na nadgarstku i zapominamy o innych punktach badania. Tętnica pachowa też może budzić wątpliwości, bo nie jest tak często używana w codziennej kontroli parametrów jak promieniowa czy szyjna. Jednak znajduje się w okolicy dołu pachowego i w określonych sytuacjach klinicznych można ją oceniać, szczególnie gdy chodzi o ukrwienie kończyny górnej. Najważniejsze jest to, że miejsce pomiaru tętna musi być dostępne palpacyjnie i bezpieczne dla pacjenta. Tętnica krezkowa nie spełnia tego warunku, ponieważ leży głęboko w jamie brzusznej i zaopatruje jelita. Nie da się jej zwyczajnie ucisnąć palcami przez powłoki brzuszne tak, jak robi się to na nadgarstku czy ramieniu. Z mojego doświadczenia takie pytania sprawdzają nie tylko pamięć nazw anatomicznych, ale też praktyczne myślenie: czy dane naczynie jest w ogóle osiągalne w badaniu podstawowym. W pracy trzeba kierować się standardami pomiaru parametrów życiowych: właściwe miejsce, delikatny ucisk, brak używania kciuka, ocena częstości i rytmu oraz zapis wyniku w dokumentacji.