Do wykonania toalety jamy ustnej u osoby nieprzytomnej należy użyć
Do toalety jamy ustnej u osoby nieprzytomnej właściwym wyborem jest aphtin, czyli preparat stosowany miejscowo na błonę śluzową jamy ustnej, m.in. przy zmianach zapalnych i drożdżakowych. W praktyce opiekuńczej ważne jest tu nie tylko czym przemywamy, ale też jak to robimy. Osoba nieprzytomna nie współpracuje, nie wypłucze ust i ma osłabiony albo zniesiony odruch połykania, więc istnieje realne ryzyko zachłyśnięcia. Dlatego preparat nanosi się w małej ilości na gazik, patyczek lub specjalny aplikator, a nie wlewa do ust. Głowę pacjenta układa się na bok, zabezpiecza ręcznikiem, obserwuje błonę śluzową, język, dziąsła i kąciki ust. Moim zdaniem to jeden z tych zabiegów, gdzie spokojna technika ma większe znaczenie niż pośpiech. Dobra praktyka obejmuje użycie rękawiczek, delikatne usuwanie nalotu, nawilżenie warg oraz zgłoszenie pielęgniarce krwawienia, owrzodzeń, pleśniawek czy nieprzyjemnego zapachu z ust. Aphtin jest bezpieczniejszy w tym kontekście niż domowe napary, bo jest przeznaczony do stosowania na śluzówki jamy ustnej i łatwiej kontrolować jego ilość.
W tym pytaniu łatwo pomylić zwykłą higienę jamy ustnej z postępowaniem u osoby nieprzytomnej. Napary z szałwii i rumianku kojarzą się z działaniem przeciwzapalnym, łagodzącym i odkażającym, dlatego wiele osób odruchowo wybiera właśnie zioła. Tyle że u pacjenta nieprzytomnego nie można zakładać, że bezpiecznie wypłucze jamę ustną albo wypluje płyn. Każdy nadmiar płynu w ustach zwiększa ryzyko aspiracji do dróg oddechowych, a to może skończyć się zachłystowym zapaleniem płuc. Dodatkowo napary nie są preparatami jałowymi, mają zmienne stężenie substancji czynnych, mogą zawierać drobinki roślinne i czasem wywołują reakcje alergiczne, szczególnie rumianek u osób wrażliwych na rośliny z rodziny astrowatych. W opiece nad osobą nieprzytomną stawia się raczej na kontrolowaną aplikację środka przeznaczonego do śluzówki, małą ilość preparatu i technikę bez zalewania jamy ustnej. Altacet też nie pasuje do tej sytuacji, bo jest preparatem stosowanym zewnętrznie na skórę, zwykle przy obrzękach, stłuczeniach czy odczynach zapalnych. Nie służy do pielęgnacji błony śluzowej jamy ustnej i nie powinien być używany tam, gdzie może zostać połknięty lub podrażnić delikatne tkanki. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś wybiera środek przeciwzapalny ogólnie, zamiast zastanowić się nad miejscem zastosowania, bezpieczeństwem połknięcia i ryzykiem zachłyśnięcia. W standardowej opiece higienicznej u osoby nieprzytomnej trzeba działać ostrożnie: rękawiczki, gazik, mała ilość preparatu, głowa na bok, obserwacja śluzówek i zgłaszanie niepokojących zmian personelowi medycznemu.