Przed przystąpieniem do wykonania toalety jamy ustnej u chorego leżącego, u którego występują zmiany w obrębie błony śluzowej policzków, opiekun powinien
W tej sytuacji najważniejsze jest sprawdzenie zlecenia lekarskiego lub pielęgniarskiego, bo u chorego występują zmiany na błonie śluzowej policzków. To nie jest już zwykłe, rutynowe mycie jamy ustnej u osoby leżącej. Zmiany mogą oznaczać stan zapalny, pleśniawki, nadżerki, owrzodzenia, urazy od protezy albo powikłania po leczeniu. Opiekun medyczny powinien więc najpierw upewnić się, jakie środki można zastosować, czy wolno użyć szczoteczki, kwaczyków, konkretnego płynu, leku miejscowego albo preparatu zaleconego przez pielęgniarkę czy lekarza. Moim zdaniem to bardzo praktyczna zasada: najpierw sprawdzamy dokumentację i zlecenie, dopiero potem przygotowujemy sprzęt. Dzięki temu nie podrażnimy śluzówki i nie wykonamy czynności poza zakresem kompetencji. Dobra praktyka obejmuje też ocenę jamy ustnej, założenie rękawiczek, zapewnienie pozycji bezpiecznej, ochronę bielizny pościelowej oraz obserwację, czy pacjent nie odczuwa bólu, pieczenia albo krwawienia. Jeśli są zmiany chorobowe, każde działanie powinno być zgodne z planem opieki i zasadami aseptyki.
Przy zmianach w obrębie błony śluzowej jamy ustnej łatwo pomyśleć, że najważniejsze będzie od razu przygotowanie sprzętu albo środka do płukania. To częsty błąd, bo czynność wygląda pozornie prosto: szczoteczka, kwaczyki, płyn i można działać. W opiece nad chorym leżącym trzeba jednak najpierw ustalić, czy toaleta jamy ustnej ma być wykonana standardowo, czy według szczególnego zlecenia. Wyparzanie szczoteczki nie rozwiązuje problemu zmian chorobowych. Szczoteczka może nawet nasilić ból, spowodować krwawienie albo uszkodzić nadżerki, jeśli śluzówka jest bardzo delikatna. Dezynfekowanie kwaczyków i szpatułek też nie jest właściwym głównym działaniem przed zabiegiem, bo w praktyce powinno się używać sprzętu czystego, jednorazowego albo przygotowanego zgodnie z procedurą placówki. Nie wolno samodzielnie zakładać, że samo odkażenie narzędzi wystarczy. Podobnie z wyciągiem z lipy: brzmi łagodnie i domowo, ale preparaty roślinne mogą uczulać, podrażniać, a przede wszystkim nie są automatycznie wskazane przy każdej zmianie w jamie ustnej. Z mojego doświadczenia takie „naturalne” rozwiązania bywają przeceniane. Standard pracy opiekuna polega na działaniu w ramach kompetencji, zgodnie ze zleceniem i planem opieki, szczególnie gdy są objawy chorobowe. Najbezpieczniej jest sprawdzić zalecenia, zgłosić niepokojące zmiany personelowi pielęgniarskiemu i dopiero wtedy dobrać technikę oraz środki do toalety jamy ustnej.