Podopieczna, u której występują objawy afazji, może mieć trudności związane
Afazja dotyczy przede wszystkim porozumiewania się z innymi, czyli mowy i języka. Podopieczna z afazją może mieć trudność z wypowiadaniem słów, rozumieniem poleceń, nazywaniem przedmiotów, czytaniem albo pisaniem. Bardzo często pojawia się po udarze mózgu, urazie czaszkowo-mózgowym lub innych uszkodzeniach ośrodkowego układu nerwowego. Ważne jest, że afazja nie oznacza automatycznie, że osoba gorzej słyszy albo „nie rozumie świata”. Czasem rozumie sytuację, ale nie potrafi dobrać słów, i to bywa dla niej strasznie frustrujące. Moim zdaniem w opiece najważniejsze jest zachowanie spokoju i cierpliwości. Dobre praktyki to mówienie krótkimi zdaniami, zadawanie pytań zamkniętych, dawanie czasu na odpowiedź, wspieranie się gestem, obrazkami, tablicą komunikacyjną lub notesem. Nie należy mówić za podopieczną, poprawiać jej co chwilę ani traktować jak dziecka. W standardzie opieki liczy się podmiotowość, szacunek i współpraca z logopedą oraz zespołem terapeutycznym. Afazja może współwystępować z niedowładem czy zaburzeniami połykania, ale sama w sobie oznacza problem z komunikacją.
W tym pytaniu łatwo pomylić afazję z innymi następstwami chorób neurologicznych, zwłaszcza po udarze mózgu. Trudności z poruszaniem się o własnych siłach częściej wynikają z niedowładu, porażenia, zaburzeń równowagi, ataksji albo osłabienia mięśni. To są problemy ruchowe, a nie językowe. Podopieczna z afazją może oczywiście jednocześnie mieć niedowład połowiczy, ale wtedy mówimy o współistniejącym objawie, nie o samej afazji. Podobnie przyjmowanie pokarmów wiąże się raczej z dysfagią, zaburzeniami połykania, brakiem koordynacji żucia i połykania albo ryzykiem zachłyśnięcia. Opiekun medyczny powinien to obserwować, ale nie należy tego automatycznie przypisywać afazji. Czynności samoobsługowe, takie jak mycie, ubieranie, korzystanie z toalety czy jedzenie, ocenia się raczej w kontekście samodzielności funkcjonalnej, np. w skali Barthel lub obserwacji ADL. Typowy błąd myślowy polega na tym, że skoro afazja często pojawia się po udarze, to przypisuje się jej wszystkie możliwe objawy poudarowe. A tu trzeba rozdzielić pojęcia. Afazja to zaburzenie komunikacji językowej: mówienia, rozumienia, czytania lub pisania. Z mojego doświadczenia najpraktyczniej zapamiętać to tak: osoba z afazją może wiedzieć, czego chce, ale nie zawsze potrafi to powiedzieć albo zrozumieć wypowiedź drugiej osoby. Dlatego w opiece ważna jest cierpliwa komunikacja, proste komunikaty, gesty, obrazki i czas na odpowiedź.