Po wykonaniu toalety jamy ustnej pacjentowi oddziału zakaźnego, drewniane szpatułki i kwaczyki należy wyrzucić do pojemnika z workiem foliowym w kolorze
Drewniane szpatułki i kwaczyki użyte podczas toalety jamy ustnej pacjenta z oddziału zakaźnego traktuje się jako zakaźne odpady medyczne, bo miały kontakt ze śliną, błoną śluzową i potencjalnym materiałem biologicznym. Dlatego powinny trafić do pojemnika z workiem foliowym w kolorze czerwonym. To jest ważne nie tylko na egzaminie, ale też w normalnej pracy na oddziale, bo prawidłowa segregacja ogranicza ryzyko przeniesienia drobnoustrojów na personel, innych pacjentów i osoby zajmujące się transportem odpadów. Moim zdaniem to jedna z tych zasad, które trzeba mieć wręcz automatycznie w głowie: materiał jednorazowy po kontakcie z wydzielinami pacjenta zakaźnego nie wraca na blat, nie leży na tacy, tylko od razu ląduje w odpowiednim worku. Czerwony worek stosuje się do odpadów zakaźnych, czyli takich, które mogą zawierać żywe drobnoustroje chorobotwórcze. Do takich odpadów zaliczymy np. zużyte gaziki, kwaczyki, rękawiczki jednorazowe po kontakcie z materiałem zakaźnym, opatrunki czy sprzęt jednorazowy nieostry. Trzeba też pamiętać o zasadach BHP: nie ugniatamy worka rękami, nie przepełniamy go, zamykamy zgodnie z procedurą i zawsze wykonujemy higienę rąk po zakończeniu czynności.
Wybór worka żółtego, niebieskiego albo czarnego wynika często z mylenia ogólnych zasad segregacji odpadów komunalnych z zasadami postępowania z odpadami medycznymi. W pracy na oddziale zakaźnym nie patrzymy tylko na to, że szpatułka jest drewniana, a kwaczyk może wyglądać jak zwykły odpad jednorazowy. Kluczowe jest to, z czym ten materiał miał kontakt. Po toalecie jamy ustnej takie przedmioty są zanieczyszczone śliną, wydzieliną z błon śluzowych i potencjalnie drobnoustrojami chorobotwórczymi, dlatego stają się odpadami zakaźnymi. Niebieski czy czarny worek kojarzy się raczej z odpadami innymi niż zakaźne albo z systemami segregacji komunalnej, więc zastosowanie ich w tej sytuacji byłoby naruszeniem procedury. Żółty kolor też bywa mylący, bo w różnych placówkach lub krajach może być kojarzony z odpadami niebezpiecznymi, ale w tym standardzie egzaminacyjnym i w praktyce oddziału zakaźnego dla odpadów zakaźnych stosuje się czerwony worek. Typowy błąd polega na ocenianiu odpadu po materiale, z którego jest wykonany, a nie po ryzyku biologicznym. Drewniana szpatułka sama w sobie nie jest groźna, ale po użyciu u pacjenta zakaźnego już może przenosić patogeny. Z mojego doświadczenia najbezpieczniej jest zapamiętać prostą zasadę: wszystko jednorazowe, nieostre, zabrudzone materiałem biologicznym pacjenta zakaźnego, wyrzucamy jako odpad zakaźny, czyli do czerwonego worka. Ostre narzędzia miałyby osobne, twarde pojemniki, ale tu mówimy o szpatułkach i kwaczykach, więc worek czerwony jest właściwy.