Pacjent leżący został wypisany ze szpitala. Aby zmniejszyć ryzyko powstania odleżyn, opiekun powinien udzielić rodzinie pacjenta wskazówek dotyczących
Najważniejszą wskazówką dla rodziny pacjenta leżącego jest regularna zmiana pozycji, najczęściej co 2 godziny, bo odleżyna powstaje głównie przez długotrwały ucisk na tkanki. Ucisk blokuje mikrokrążenie, skóra i tkanka podskórna są gorzej dotlenione, pojawia się niedokrwienie, a potem uszkodzenie. Szczególnie narażone są okolice kości krzyżowej, pięty, łopatki, łokcie, krętarze biodrowe i potylica. W praktyce rodzina powinna wiedzieć, że pacjenta układa się naprzemiennie na plecach, na bokach pod kątem około 30°, czasem w pozycji półwysokiej, ale bez zsuwania się w łóżku, bo wtedy działają siły ścinające. Moim zdaniem warto od razu pokazać rodzinie, jak używać poduszek, wałków, klinów i jak odciążać pięty, żeby nie leżały bezpośrednio na materacu. Dobra praktyka to także codzienna obserwacja skóry, delikatna pielęgnacja, utrzymanie suchości i stosowanie materaca przeciwodleżynowego, jeśli pacjent ma wysokie ryzyko. Sama pościel czy mycie są ważne, ale bez odciążania tkanek profilaktyka będzie po prostu niepełna.
W profilaktyce odleżyn łatwo pomylić działania pomocnicze z działaniem podstawowym. Częsta zmiana pościeli jest elementem higieny i komfortu pacjenta, szczególnie gdy chory się poci, ma nietrzymanie moczu albo zabrudzoną bieliznę pościelową. Czysta, sucha i gładko ułożona pościel zmniejsza macerację skóry oraz tarcie, ale nie usuwa głównej przyczyny odleżyn, czyli długotrwałego ucisku na wyniosłości kostne. Jeśli pacjent przez wiele godzin leży tak samo, nawet najładniej zmieniona pościel nie zabezpieczy tkanek przed niedokrwieniem. Regularne wypróżnienia są ważne dla ogólnego stanu chorego, zapobiegania zaparciom, dyskomfortowi i zanieczyszczaniu skóry, ale to też nie jest najważniejszy mechanizm profilaktyki odleżyn. Podobnie częste mycie bywa odbierane jako najprostsze rozwiązanie, bo skóra ma być czysta. Trzeba jednak uważać, bo zbyt częste mycie, mocne pocieranie i nieodpowiednie środki mogą przesuszać skórę i ją osłabiać. Z mojego doświadczenia wynika, że rodziny często myślą: jak będziemy myć i zmieniać pościel, to odleżyn nie będzie. To tylko część opieki. Kluczowe jest systematyczne odciążanie, czyli zmiana ułożenia co około 2 godziny, obserwacja zaczerwienień, eliminowanie fałdów pościeli, ochrona skóry przed wilgocią i dobranie udogodnień przeciwodleżynowych. Bez zmiany pozycji profilaktyka jest dziurawa, tak po prostu.