Opiekun medyczny, podczas zmiany piżamy u chorego leżącego zauważył, że z pacjentem łatwo można nawiązać kontakt, chętnie współpracuje z opiekunem, na pośladkach widoczne jest zaczerwienienie skóry. Którą z informacji powinien natychmiast przekazać pielęgniarce?
Najważniejszą informacją do natychmiastowego przekazania pielęgniarce jest zaczerwienienie skóry na pośladkach, bo może to być wczesny objaw odleżyny, czyli uszkodzenia skóry i tkanek spowodowanego uciskiem, tarciem albo działaniem wilgoci. U chorego leżącego okolica pośladków, kości krzyżowej i pięt jest szczególnie narażona, ponieważ ciężar ciała długo uciska te miejsca. Stałe zaczerwienienie, zwłaszcza takie które nie blednie po uciśnięciu palcem, traktuje się jako sygnał alarmowy. Moim zdaniem lepiej zgłosić taki objaw za wcześnie niż za późno, bo na początku często wystarczy zmiana pozycji, odciążenie skóry, kontrola wilgotności, odpowiednia pielęgnacja i częstsza obserwacja. Opiekun medyczny podczas zmiany piżamy nie tylko wykonuje czynność higieniczną, ale też obserwuje stan skóry pacjenta. To jest bardzo ważna część pracy. Informacje typu pacjent współpracuje, jest pozytywnie nastawiony albo że zmieniono piżamę są przydatne, ale nie wymagają pilnej reakcji terapeutycznej. Zaczerwienienie może wymagać oceny pielęgniarskiej, wpisu do dokumentacji, zastosowania profilaktyki przeciwodleżynowej, np. zmiany ułożenia co około 2 godziny, użycia materaca przeciwodleżynowego, ochrony skóry przed wilgocią i oceny ryzyka skalą Norton lub inną stosowaną w placówce. W dobrej praktyce opiekun zgłasza takie zmiany od razu, konkretnie: gdzie jest zaczerwienienie, jak wygląda, czy skóra jest ocieplona, wilgotna, bolesna i czy pacjent leżał długo w jednej pozycji.
W tej sytuacji łatwo skupić się na informacjach, które brzmią pozytywnie i organizacyjnie, ale nie są najpilniejsze z punktu widzenia bezpieczeństwa chorego. To, że pacjent chętnie współpracuje z personelem, jest ważne dla planowania opieki, komunikacji i wykonywania czynności higienicznych, jednak nie jest objawem zagrożenia zdrowotnego. Taka informacja może być przekazana przy raporcie lub odnotowana w obserwacji, ale nie wymaga natychmiastowego zgłoszenia pielęgniarce. Podobnie sama zmiana piżamy to wykonana czynność pielęgnacyjna. Oczywiście trzeba pracować zgodnie z zasadami higieny, intymności pacjenta i ergonomii, ale fakt wykonania tej czynności nie jest pilnym komunikatem klinicznym. Pozytywne nastawienie chorego do pobytu w placówce również ma znaczenie psychologiczne, bo ułatwia adaptację i współpracę, lecz nie stanowi sygnału alarmowego. Typowy błąd polega tutaj na myleniu informacji ogólnych z informacją wymagającą reakcji zespołu terapeutycznego. Opiekun medyczny powinien umieć odróżnić obserwacje rutynowe od zmian w stanie pacjenta. Zaczerwienienie na pośladkach u osoby leżącej może oznaczać początek odleżyny, zwłaszcza gdy występuje w miejscu narażonym na ucisk. W standardach opieki długoterminowej i szpitalnej szybkie zgłaszanie takich zmian jest podstawą profilaktyki przeciwodleżynowej. Zaniedbanie wczesnego objawu może doprowadzić do uszkodzenia naskórka, rany, bólu, zakażenia i znacznego pogorszenia komfortu chorego. Z mojego doświadczenia właśnie takie małe zaczerwienienie bywa lekceważone, a potem robi się z tego duży problem. Dlatego w praktyce zawodowej najpierw zgłasza się objawy mogące świadczyć o pogorszeniu stanu skóry, a dopiero później informacje dotyczące nastroju, współpracy czy przebiegu czynności pielęgnacyjnych.